“Eiceldonatie: wat is het en wanneer kan het een oplossing zijn?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl
Voor veel mensen is zwanger worden vanzelfsprekend. Maar helaas geldt dat niet voor iedereen. Soms produceert een vrouw geen (goede) eicellen meer, terwijl een zwangerschap in haar baarmoeder nog wel mogelijk is. In dat geval kan eiceldonatie uitkomst bieden.
Eiceldonatie is een bijzondere vorm van vruchtbaarheidsbehandeling die jaarlijks voor veel wensouders de mogelijkheid biedt om toch een kind te krijgen. Maar wat houdt het precies in? Voor wie is het bedoeld? Wat kost het? En welke risico’s zijn eraan verbonden? In dit artikel leggen we het uit.
Wat is eiceldonatie?
Bij eiceldonatie staat een vrouw (de donor) één of meerdere eicellen af aan een andere vrouw die zelf geen bruikbare eicellen heeft. Deze eicellen worden in het laboratorium bevrucht met zaadcellen van de partner of van een zaaddonor via een IVF- of ICSI-behandeling. Het ontstane embryo wordt vervolgens teruggeplaatst in de baarmoeder van de wensmoeder.
Hoewel het kind genetisch verwant is aan de eiceldonor en de zaaddonor of partner, is de vrouw die de zwangerschap draagt en het kind baart volgens de Nederlandse wet de juridische moeder.
Voor wie is eiceldonatie bedoeld?
Eiceldonatie is bedoeld voor vrouwen die wel zwanger kunnen worden, maar geen geschikte eicellen (meer) hebben. Dat kan verschillende oorzaken hebben.
Bijvoorbeeld:
- vervroegde overgang (voor het 40e levensjaar);
- beschadiging van de eierstokken door chemotherapie of bestraling;
- verwijdering van de eierstokken;
- erfelijke aandoeningen die niet doorgegeven mogen worden;
- een sterk verminderde eicelkwaliteit waarbij eerdere IVF-behandelingen geen resultaat hebben gehad.
De fertiliteitsarts beoordeelt altijd zorgvuldig of eiceldonatie de meest geschikte behandeling is.
Hoe verloopt een eiceldonatie?
Een eiceldonatie bestaat uit meerdere stappen.
1. De donor wordt onderzocht
De donor ondergaat een medische en psychologische screening. Daarbij wordt gekeken naar de gezondheid, erfelijke aandoeningen en eventuele infecties.
2. Hormoonbehandeling
De donor krijgt gedurende ongeveer twee weken hormooninjecties om meerdere eicellen tegelijk te laten rijpen.
3. Eicelpunctie
Wanneer de eicellen rijp zijn, worden ze via een kleine ingreep uit de eierstokken gehaald.
4. Bevruchting
In het laboratorium worden de eicellen bevrucht met sperma van de partner of van een donor.
5. Terugplaatsing
Na enkele dagen wordt meestal één embryo teruggeplaatst in de baarmoeder van de wensmoeder. Eventuele goede embryo’s kunnen worden ingevroren voor een latere poging.
Wie kan eicellen doneren?
Niet iedere vrouw komt automatisch in aanmerking als donor.
In Nederland gelden meestal voorwaarden zoals:
- een goede lichamelijke gezondheid;
- geen ernstige erfelijke aandoeningen;
- voldoende goede eicelreserve;
- meestal jonger dan ongeveer 35 à 36 jaar, omdat de kwaliteit van eicellen daarna afneemt.
Een donor kan een bekende zijn, zoals een zus of vriendin, maar sommige ziekenhuizen werken ook met een eicelbank.
Zijn eiceldonoren anoniem?
Nee.
Sinds 2004 is anonieme eiceldonatie in Nederland niet meer toegestaan. Gegevens van de donor worden geregistreerd. Wanneer een donorkind 16 jaar of ouder is, mag het onder bepaalde voorwaarden de identiteit van de donor opvragen.
Dit betekent overigens niet dat de donor ouderlijke rechten of plichten heeft. Die zijn er niet.
Wat kost eiceldonatie?
De kosten verschillen sterk per situatie.
Wanneer een vrouw een medische indicatie heeft, worden onderdelen van de IVF-behandeling voor de wensmoeder vaak vanuit de basisverzekering vergoed. De medische behandeling die de donor moet ondergaan wordt momenteel echter niet vergoed vanuit het basispakket. Dat besluit is in 2025 door de minister bevestigd.
Daarnaast kunnen er kosten zijn voor:
- medicatie;
- laboratoriumtechnieken;
- aanvullende onderzoeken;
- eventuele behandeling in het buitenland;
- reis- en verblijfskosten.
Bij buitenlandse klinieken lopen de totale kosten vaak op tot vele duizenden euro’s. Vraag daarom altijd vooraf een volledige offerte op.
Zijn er risico’s voor de donor?
Ja, hoewel ernstige complicaties gelukkig zeldzaam zijn.
Mogelijke risico’s zijn:
- bijwerkingen van hormonen, zoals een opgeblazen gevoel;
- pijn of bloedverlies na de eicelpunctie;
- infectie;
- zeer zelden een overstimulatie van de eierstokken (OHSS).
Daarom wordt een donor tijdens het hele traject nauwkeurig begeleid.
Zijn er risico’s voor de wensmoeder?
Voor de wensmoeder zijn de risico’s grotendeels vergelijkbaar met een reguliere IVF-behandeling.
Denk aan:
- een zwangerschap die ondanks de behandeling niet ontstaat;
- een miskraam;
- een meerlingzwangerschap wanneer meer dan één embryo wordt teruggeplaatst (tegenwoordig gebeurt meestal een enkele embryotransfer);
- de gebruikelijke zwangerschapsrisico’s die ook bij natuurlijke zwangerschappen kunnen voorkomen.
Hoe groot is de kans op succes?
De kans op een zwangerschap hangt af van meerdere factoren, waaronder:
- de leeftijd van de donor;
- de kwaliteit van de eicellen;
- de gezondheid van de baarmoeder;
- de kwaliteit van het sperma;
- eventuele andere medische factoren.
Omdat donoren meestal jong zijn, liggen de zwangerschapskansen vaak hoger dan bij IVF met eigen eicellen van vrouwen op latere leeftijd. De fertiliteitsarts kan een persoonlijke inschatting maken.
Een ingrijpende, maar hoopvolle behandeling
Eiceldonatie is veel meer dan een medische behandeling. Het is vaak een emotioneel traject waarin hoop, spanning en moeilijke keuzes samenkomen. Voor vrouwen die zelf geen geschikte eicellen hebben, kan het echter de mogelijkheid bieden om een zwangerschap te ervaren en een gezin te stichten.
Goede begeleiding door een fertiliteitscentrum, duidelijke informatie en open gesprekken met alle betrokkenen zijn daarbij minstens zo belangrijk als de medische behandeling zelf.
Lees ook
Buiten baarmoederlijke zwangerschap
Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?
Zwangerschapskwaaltjes – hoe ga je ermee om?
Bronvermelding
Afbeelding: 123rf.com
