Van klein begin tot grote stappen

Menu

Verdraagzaamheid begint al bij je peuter

6 min lezen

“Verdraagzaamheid begint al bij je peuter” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl

De ene peuter wil het liefst de hele dag knuffelen, terwijl de ander liever zijn eigen gang gaat. Het ene kindje praat honderduit en het andere kijkt eerst rustig de kat uit de boom. En waar de één zonder problemen zijn speelgoed deelt, vindt de ander dat nog behoorlijk ingewikkeld. Ieder kind is anders en dat is maar goed ook. Toch moeten kinderen nog leren om met al die verschillen om te gaan. Want hoe vanzelfsprekend vinden wij het eigenlijk dat iemand anders denkt, doet of eruitziet dan wijzelf? Vandaag, op 16 november, is het de Internationale Dag van de Verdraagzaamheid. Een mooie aanleiding om eens stil te staan bij wat we onze peuters hierover kunnen meegeven.


Verdraagzaamheid begint al bij je peuter
In dit artikel
  1. Wat is verdraagzaamheid eigenlijk?
  2. Mama, waarom ziet dat kindje er anders uit?
  3. Samen spelen is soms best ingewikkeld
  4. Het goede voorbeeld begint bij jezelf
  5. Niemand hoeft hetzelfde te zijn
  6. Wat als je peuter een ander kindje buitensluit?
  7. Kleine momenten, grote lessen
  8. Een beetje meer begrip begint thuis

Wat is verdraagzaamheid eigenlijk?

Verdraagzaamheid betekent dat je ruimte laat voor de verschillen tussen mensen. Dat je accepteert dat iemand andere gewoontes heeft, ergens anders over denkt of andere keuzes maakt. Je hoeft het lang niet altijd met elkaar eens te zijn om toch respectvol met elkaar om te gaan.

Voor volwassenen klinkt dat misschien vanzelfsprekend, maar voor een peuter is de wereld nog behoorlijk overzichtelijk. Zijn eigen wensen, gevoelens en behoeften staan vaak centraal. Dat hoort bij zijn ontwikkeling. Een peuter kan zich nog niet altijd voorstellen dat een ander kindje iets heel anders wil of ervaart.

Dat betekent gelukkig niet dat je moet wachten tot je kindje ouder is om hem iets over verdraagzaamheid te leren. Juist in deze eerste levensjaren leg je daarvoor een belangrijke basis. En dat begint vaak met heel kleine, alledaagse momenten.

Mama, waarom ziet dat kindje er anders uit?

Peuters zijn nieuwsgierig en nemen bepaald geen blad voor de mond. Ze kunnen midden in de supermarkt ineens hardop vragen waarom iemand in een rolstoel zit, waarom een mevrouw een hoofddoek draagt of waarom een kindje een andere huidskleur heeft.

Als ouder kun je daar behoorlijk ongemakkelijk van worden. Zeker wanneer degene over wie je peuter praat, vlak naast je staat. Toch is zo'n vraag meestal helemaal niet vervelend bedoeld. Je kindje ontdekt de wereld en probeert te begrijpen wat hij ziet.

Probeer daarom rustig en eerlijk antwoord te geven, zonder van zijn nieuwsgierigheid iets beschamends te maken. Je kunt bijvoorbeeld uitleggen dat sommige mensen een rolstoel nodig hebben omdat lopen moeilijk voor hen is. Of dat mensen verschillende kleding dragen omdat ze dat mooi vinden of omdat het bij hun geloof hoort.

Door ontspannen met zulke vragen om te gaan, laat je zien dat verschillen tussen mensen heel gewoon zijn. Je hoeft er geen ingewikkeld verhaal van te maken. Een eenvoudige uitleg is voor een peuter vaak al voldoende.

Samen spelen is soms best ingewikkeld

Op de peuterspeelzaal of kinderopvang komt je kindje allerlei andere kinderen tegen. Kinderen die misschien heel anders spelen dan hij gewend is. De één wil samen een hoge toren bouwen, terwijl de ander het veel leuker vindt om die toren omver te gooien. En dan zijn er natuurlijk nog de kinderen die precies dat ene autootje willen hebben waarmee jouw peuter speelt.

Verdraagzaamheid oefenen betekent ook leren omgaan met frustraties. Je kunt immers niet altijd je zin krijgen en andere kinderen hebben net zo goed hun eigen wensen.

Dat wil overigens niet zeggen dat je peuter alles maar moet accepteren. Hij hoeft zijn speelgoed niet voortdurend af te staan en hij mag aangeven wanneer hij iets niet prettig vindt. Respect voor anderen gaat immers samen met respect voor jezelf.

Je kunt hem wel helpen om rekening te houden met de ander. Bijvoorbeeld door te zeggen: 'Jij wilt graag met de auto spelen, maar Sam is er nu nog mee bezig. Straks ben jij aan de beurt.'

Zo leert je kindje langzaam dat er naast zijn eigen wensen ook andere wensen bestaan.

Het goede voorbeeld begint bij jezelf

Kinderen leren ontzettend veel door naar hun ouders te kijken. Ze luisteren naar wat je zegt, maar zien vooral hoe je zelf met andere mensen omgaat.

Hoe reageer je wanneer iemand een andere mening heeft? Wat zeg je over mensen die anders leven dan jij? En hoe ga je om met iemand die een fout maakt?

Je peuter krijgt daar meer van mee dan je misschien denkt. Wanneer jij vriendelijk blijft tegen iemand met wie je het niet eens bent, laat je zien dat een verschil van mening geen ruzie hoeft te worden. Wanneer je respectvol over andere mensen praat, geef je dat gedrag ongemerkt aan je kindje mee.

Natuurlijk hoef je daarbij zelf niet volmaakt te zijn. Ook jij kunt geïrriteerd raken of een keer ongeduldig reageren. Juist dan kun je laten zien hoe je iets weer goedmaakt. Een eenvoudig 'Sorry, ik reageerde een beetje boos' kan voor een kind een waardevolle les zijn.

Niemand hoeft hetzelfde te zijn

Misschien wil jouw peuter graag verkleed als prinses naar de opvang, terwijl zijn vriendje het liefst iedere dag in een dinosauruskostuum rondloopt. Of misschien houdt jouw kindje helemaal niet van drukke spelletjes en kijkt hij liever rustig toe.

Kinderen ontdekken al vroeg dat er verschillen bestaan. Soms vinden ze die verschillen grappig, vreemd of zelfs een beetje spannend. Dat is een mooie gelegenheid om met ze in gesprek te gaan.

Je kunt bijvoorbeeld vragen waarom hij het gek vindt dat een ander kindje iets leuk vindt wat hij zelf niet leuk vindt. Misschien kun je samen ontdekken dat iedereen zijn eigen voorkeuren heeft.

Ook voorleesboeken kunnen hierbij helpen. Kies eens verhalen waarin kinderen opgroeien in verschillende gezinnen, andere gewoontes hebben of op hun eigen manier met de wereld omgaan. Door zulke verschillen regelmatig tegen te komen, worden ze steeds vertrouwder.

Wat als je peuter een ander kindje buitensluit?

Het kan gebeuren dat je peuter een ander kindje niet mee wil laten spelen. Misschien omdat hij liever met zijn vaste vriendje speelt, of omdat hij het andere kindje een beetje vreemd vindt.

Dat kan pijnlijk zijn om te zien, maar probeer eerst te ontdekken wat erachter zit. Een peuter die zegt dat iemand niet mee mag doen, begrijpt vaak nog onvoldoende hoe verdrietig dat voor de ander kan zijn.

Je kunt hem helpen door gevoelens te benoemen. 'Kijk eens, Noor is verdrietig omdat ze graag mee wilde spelen.' Daarmee maak je zichtbaar wat zijn gedrag bij een ander teweegbrengt.

Tegelijkertijd hoeft je kindje niet altijd met iedereen te spelen. Ook peuters mogen voorkeuren hebben en grenzen aangeven. Je kunt wel uitleggen dat je vriendelijk tegen elkaar blijft, ook wanneer je even niet samen wilt spelen.

Kleine momenten, grote lessen

Je hoeft van verdraagzaamheid geen apart opvoedproject te maken. Er zijn iedere dag genoeg momenten waarop je peuter ermee kan oefenen. Samen wachten op je beurt bij de glijbaan, luisteren wanneer een ander iets vertelt, rekening houden met een kindje dat iets spannend vindt of accepteren dat een vriendje liever met iets anders speelt.

Verwacht daarbij niet dat het altijd goed gaat. Peuters zijn volop bezig hun eigen emoties te ontdekken en te leren beheersen. Soms lukt het prima om rekening te houden met een ander en vijf minuten later ontstaat er alsnog een enorme ruzie om een schepje in de zandbak.

Dat hoort erbij. Verdraagzaamheid leer je niet in één dag. Het groeit met de jaren, door ervaringen, gesprekken en vooral door het voorbeeld dat kinderen om zich heen zien.

Een beetje meer begrip begint thuis

De Internationale Dag van de Verdraagzaamheid werd in 1995 door UNESCO uitgeroepen en wordt ieder jaar op 16 november gehouden. De dag vraagt aandacht voor respect, begrip en het accepteren van verschillen tussen mensen.

Dat klinkt misschien als een groot maatschappelijk onderwerp, ver weg van de wereld van een peuter. Maar uiteindelijk begint het allemaal heel dichtbij. Aan de keukentafel, op het schoolplein, in de speeltuin of tijdens het voorlezen voor het slapengaan.

Want een kindje dat leert dat anderen anders mogen zijn, krijgt iets waardevols mee voor de rest van zijn leven. Het besef dat de wereld niet alleen om hem draait en dat er ruimte is voor iedereen.

En misschien mogen wij als volwassenen daar zelf ook nog wel wat vaker bij stilstaan.

Liefs Marion

© Afbeelding: Peuteren.nl (AI)

Lees ook