Schermtijd voor kinderen van 0 tot 6 jaar: richtlijnen en praktische tips

Je wilt even koken, de telefoon gaat en je peuter hangt aan je been. Een filmpje geeft je precies genoeg ruimte om de pan van het vuur te halen. Herkenbaar? Schermen horen bij het dagelijks leven en kinderen ontdekken ze al vroeg. Toch vraag je je misschien af hoeveel schermtijd past bij een jong kind. En hoe voorkom je dat ieder kijkmoment eindigt met een boos gezicht?

Duidelijke afspraken helpen. Daarbij verdienen ook de inhoud en het moment van kijken aandacht. Een rustig filmpje dat je samen bekijkt, geeft een andere ervaring dan eindeloos doorklikken naar steeds nieuwe beelden.'

Hoeveel schermtijd past bij welke leeftijd?

De Nederlandse Richtlijn Gezond Schermgebruik geeft de volgende adviezen. Voor kinderen van vier tot en met zes jaar geldt de leeftijdscategorie vier tot acht jaar.

Dit zijn bovengrenzen. Je kind hoeft die minuten dus niet dagelijks op te maken. Tel televisie, tablet en telefoon bij elkaar op. Een kwartier televisie en een kwartier op de tablet vormen samen een halfuur schermtijd.

Gebruik de richtlijn als houvast voor jullie dagelijkse gewoonten. Na een lange reis waarop je kind meer heeft gekeken, kun je thuis de vertrouwde afspraken weer oppakken.

Baby’s en dreumesen ontdekken de echte wereld

Een baby heeft geen filmpjes nodig om zich te ontwikkelen. Je gezicht bestuderen, naar je stem luisteren en naar een speeltje grijpen bieden al volop mogelijkheden om te ontdekken. Ook voor een dreumes heeft de gewone omgeving veel te bieden. Hoe voelt een houten lepel? Wat gebeurt er als je een blokje laat vallen?

Onder de twee jaar luidt het advies daarom om schermtijd te vermijden. Zet ook de televisie uit wanneer niemand bewust kijkt. Zo blijft er ruimte voor contact en spel.

Lijkt je dreumes geboeid door een filmpje? Dat vertelt vooral dat de beelden zijn aandacht trekken. Het betekent niet automatisch dat hij begrijpt wat hij ziet of dat het filmpje bij zijn leeftijd past.

Peuters: houd het kort en overzichtelijk

Vanaf twee jaar kun je korte kijkmomenten afspreken, binnen het maximum van een halfuur per dag. Denk bijvoorbeeld aan een kort programma na de lunch. Kies vooraf wat je kind mag zien en zet automatisch doorspelen uit. Daarmee voorkom je dat één aflevering ongemerkt een hele reeks wordt.

Kijk waar mogelijk mee. Je hoeft er geen les van te maken. Een eenvoudige opmerking als “Dat hondje zoekt zijn mand” kan al aanleiding geven tot een gesprekje. Misschien haalt je peuter daarna zijn eigen knuffelhond erbij.

Het woord ‘leerzaam’ op een toepassing geeft geen vrijbrief voor langer gebruik. Een peuter heeft vooral veel gelegenheid nodig om zelf te spelen en met anderen bezig te zijn.

Kleuters hebben nog steeds begeleiding nodig

Een kleuter kan soms verrassend handig overweg met een tablet. Toch blijft jouw begeleiding belangrijk. Zelf een filmpje aanklikken zegt weinig over het vermogen om geschikte inhoud te kiezen of op tijd te stoppen.

Spreek af welke programma’s en spelletjes mogen. Let op een rustig tempo en gebruik leeftijdsadviezen, zoals Kijkwijzer, als hulpmiddel. Kijk daarnaast naar je eigen kind. Een programma kan volgens het leeftijdsadvies passen, terwijl jouw kleuter bepaalde scènes toch spannend vindt.

Verdeel eventuele schermtijd over korte momenten. Een uur is het dagelijkse maximum voor deze leeftijd, geen uitnodiging om een uur achter elkaar te blijven zitten.

Stoppen gaat makkelijker met een duidelijk einde

“Hij mag uit!” klinkt voor jou misschien logisch, terwijl je kind midden in een verhaal zit. Spreek daarom vooraf een herkenbaar eindpunt af: na deze aflevering gaat de televisie uit. Kies een aflevering die binnen de afgesproken kijktijd past.

Kondig het einde kort aan en blijf vervolgens bij de afspraak. Je kunt begrip tonen wanneer je kind baalt: “Je wilde graag verder kijken. Dat snap ik. Voor vandaag zijn we klaar.” Boosheid betekent niet meteen dat de afspraak verkeerd is.

Help bij de overgang door iets concreets klaar te leggen. Misschien wil je peuter met de treinbaan spelen of meehelpen de tafel te dekken. Vermijd telkens een extra filmpje om protest te laten stoppen; daarmee wordt het einde onduidelijk.

Geef schermvrije momenten een vaste plek

Houd de eettafel en slaapkamer schermvrij. Bouw de avond rustig af met een boekje of een vertrouwd bedritueel.

Voor de ogen helpt de 20-20-2-regel: na twintig minuten dichtbij kijken minstens twintig seconden in de verte kijken, en dagelijks minstens twee uur naar buiten. Die buitentijd mag je over de dag verdelen. Voor een baby kan dat bijvoorbeeld tijdens wandelingen; oudere kinderen kunnen buiten spelen.

Kijk ook naar je eigen telefoon. Je hoeft niet voortdurend beschikbaar te zijn, maar leg hem tijdens gezamenlijke momenten bewust weg. Moet je iets regelen? Vertel eenvoudig wat je doet en leg de telefoon daarna weer neer.

Zoek gewoonten die je kunt volhouden

Soms ben je moe en duurt een kijkmoment langer dan gepland. Pak daarna de gewone afspraken weer op. Merk je dat het scherm steeds meer ruimte inneemt, begin dan met één haalbare verandering, zoals de televisie uit tijdens het ontbijt.

Blijft je kind moeilijk slapen, komt spelen nauwelijks meer op gang of levert stoppen voortdurend heftige strijd op? Bespreek je zorgen met het consultatiebureau of de jeugdverpleegkundige. Samen kun je kijken welke aanpassing bij jullie gezin past.

© Afbeelding: Peuteren.nl