“Ingevroren eicellen: voor wie en waarom?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl
De mogelijkheid om eicellen in te vriezen klinkt voor veel mensen nog als iets uit een medische documentaire of een Hollywoodfilm, maar in werkelijkheid gebeurt het al jaren en kiezen steeds meer vrouwen hier bewust voor. Niet omdat ze per se nu een kind willen, maar juist omdat ze die keuze later open willen houden. Het invriezen van eicellen is daarmee geen ‘trend’, maar een medische techniek die vrouwen tijd kan geven wanneer natuur, gezondheid of levensloop niet helemaal meewerken.
Voor jonge ouders of wensouders kan dit onderwerp dichtbij komen. Misschien omdat je zelf twijfelt over een tweede kind, omdat je een dochter hebt en nadenkt over haar toekomst, of omdat je iemand kent die hiermee bezig is. Wat houdt het precies in, en voor wie is het bedoeld?
Wat betekent het invriezen van eicellen?
Het invriezen van eicellen, ook wel cryopreservatie genoemd, is een medische procedure waarbij eicellen uit de eierstokken worden gehaald en bij zeer lage temperatuur worden opgeslagen. Dat gebeurt in vloeibare stikstof, bij ongeveer min 196 graden. In deze toestand blijven de eicellen als het ware “stil staan in de tijd”.
Op een later moment kunnen ze worden ontdooid en gebruikt bij een vruchtbaarheidsbehandeling, meestal via IVF (in-vitrofertilisatie). De eicel wordt dan bevrucht met zaadcellen en teruggeplaatst in de baarmoeder.
Het doel is simpel gezegd: vruchtbaarheid bewaren voor later.
Waarom kiezen vrouwen ervoor om eicellen in te vriezen?
De redenen zijn heel verschillend en vaak persoonlijk. Soms gaat het om medische noodzaak, soms om levensplanning.
Een belangrijke medische reden is bijvoorbeeld wanneer een vrouw een behandeling moet ondergaan die de vruchtbaarheid kan aantasten, zoals chemotherapie, bestraling of bepaalde operaties aan de eierstokken. Door vooraf eicellen in te vriezen, blijft de kans bestaan om later alsnog zwanger te worden.
Maar ook zonder medische reden kiezen vrouwen hier steeds vaker voor. Bijvoorbeeld wanneer ze nog geen partner hebben, zich eerst willen richten op studie of carrière, of simpelweg nog niet klaar zijn voor het moederschap terwijl de biologische klok wel doortikt. De vruchtbaarheid van vrouwen neemt namelijk al vanaf het begin van de dertig af, en dat proces is niet stil te zetten, behalve door eicellen op jongere leeftijd in te vriezen.
Voor sommige vrouwen voelt het als een vorm van regie houden over hun toekomst.
Hoe verloopt de procedure?
Het traject bestaat uit meerdere stappen en duurt meestal twee tot drie weken.
Allereerst krijgt de vrouw hormooninjecties om de eierstokken te stimuleren. Normaal rijpt er per cyclus één eicel, maar door deze stimulatie ontwikkelen zich meerdere eicellen tegelijk. Dat vergroot de kans op succes later.
Tijdens deze periode vinden controles plaats met echo’s en bloedonderzoek om te kijken hoe de eicellen zich ontwikkelen. Wanneer ze voldoende gerijpt zijn, volgt de eicelpunctie. Dit is een kleine medische ingreep waarbij de eicellen via een dunne naald uit de eierstokken worden gehaald. Dat gebeurt meestal onder lichte verdoving en duurt ongeveer twintig minuten.
Daarna worden de eicellen direct ingevroren in het laboratorium met een speciale techniek die vitrificatie heet. Dit is een snelle vriesmethode die voorkomt dat er ijskristallen ontstaan, waardoor de eicellen beter intact blijven.
Voor wie is deze mogelijkheid bedoeld?
Niet iedereen komt automatisch in aanmerking. Er wordt altijd gekeken naar leeftijd, gezondheid en vruchtbaarheid.
De kans op succes is namelijk sterk afhankelijk van de leeftijd waarop eicellen worden ingevroren. Hoe jonger de eicellen, hoe beter de kwaliteit. Daarom adviseren artsen meestal om dit vóór het 35e levensjaar te doen als het om een niet-medische reden gaat.
Bij medische indicaties, zoals kankerbehandeling, kan het ook op latere leeftijd worden overwogen, maar de verwachtingen worden dan zorgvuldig besproken.
Daarnaast moet iemand gezond genoeg zijn om de hormoonbehandeling en punctie te ondergaan. Het is dus geen eenvoudige “verzekering” die je even afsluit, maar een serieuze medische keuze.
Kan iedereen zomaar eicellen laten invriezen?
In Nederland mag het, maar er gelden duidelijke regels. Klinieken beoordelen per persoon of het verantwoord en zinvol is. Ook is er vaak een maximumleeftijd waarop de eicellen later nog gebruikt mogen worden voor een zwangerschap.
Het is dus geen onbeperkte garantie op een kind, maar een kansvergroting.
Artsen benadrukken ook dat succes nooit zeker is. Niet elke ingevroren eicel leidt tot een zwangerschap, zelfs niet wanneer alles technisch goed verloopt.
Wat kost het invriezen van eicellen?
De kosten verschillen per situatie.
Wanneer het medisch noodzakelijk is, bijvoorbeeld voorafgaand aan een kankerbehandeling, wordt het traject vaak (deels) vergoed vanuit de basisverzekering.
Bij sociale redenen, dus wanneer iemand het doet om later meer keuzevrijheid te hebben, moet het meestal zelf worden betaald. Dan moet je denken aan enkele duizenden euro’s voor het traject, plus jaarlijkse kosten voor opslag van de eicellen.
Daar kunnen later nog kosten bijkomen als de eicellen daadwerkelijk worden gebruikt bij een IVF-behandeling.
Kunnen de eicellen ook door iemand anders gebruikt worden?
Nee, ingevroren eicellen zijn in principe alleen bedoeld voor de vrouw van wie ze afkomstig zijn. Ze worden strikt gekoppeld aan haar identiteit en medische dossier.
Alleen wanneer iemand er expliciet voor kiest om eicellen te doneren, kan een andere vrouw ze gebruiken, maar dat is een heel ander traject met aparte wetgeving, counseling en toestemming. Het invriezen van eicellen voor eigen gebruik betekent dus niet automatisch dat ze beschikbaar zijn voor anderen.
Is het een garantie op later zwanger worden?
Dit is misschien wel de belangrijkste nuance. Het invriezen van eicellen geeft mogelijkheden, maar geen zekerheid.
Het succes hangt af van leeftijd, kwaliteit van de eicellen, het aantal ingevroren eicellen en de gezondheid op het moment dat iemand zwanger wil worden. Het is dus beter te zien als een kans bewaren, niet als een belofte.
Waarom dit onderwerp steeds vaker besproken wordt
We leven in een tijd waarin levenslopen minder voorspelbaar zijn dan vroeger. Relaties, werk, gezondheid en kinderwens lopen niet altijd gelijk op. Medische technologie probeert daar ruimte in te bieden, maar roept tegelijk vragen op over verwachtingen, keuzes en grenzen.
Voor jonge ouders kan dit een ver-van-je-bed-onderwerp lijken, maar het raakt aan iets heel herkenbaars: de wens om keuzes te kunnen maken op het moment dat het goed voelt, niet alleen wanneer de natuur dat bepaalt.
Het invriezen van eicellen is daar één van de mogelijkheden in. Geen wondermiddel, geen standaardoplossing, maar voor sommige vrouwen een waardevolle optie om toekomst en vruchtbaarheid iets meer in eigen hand te houden.
Lees ook
De menstruatiecyclus en zwanger worden
Bronvermelding
Afbeelding: 123rf.com
