“Diabetes bij kinderen: wat is het en waar moet je als ouder op letten?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl
Diabetes is een aandoening waar veel mensen wel eens van hebben gehoord, maar waarvan de precieze betekenis vaak wat vaag blijft. Veel ouders denken bijvoorbeeld dat diabetes vooral iets is dat bij volwassenen voorkomt, of dat het alleen te maken heeft met te veel suiker eten. De werkelijkheid ligt een stuk genuanceerder. Ook kinderen kunnen diabetes krijgen en soms ontstaat het zelfs al op jonge leeftijd. Daarom is het waardevol om als ouder een beetje te begrijpen wat diabetes precies is, hoe het ontstaat en welke signalen je eventueel kunt herkennen. Niet om overal meteen van te schrikken, maar om beter te weten wat er in het lichaam gebeurt wanneer de bloedsuikerspiegel uit balans raakt.
In deze blog leggen we rustig en begrijpelijk uit wat diabetes is, welke vormen er bestaan, hoe het kan ontstaan en hoe ouders en kinderen ermee kunnen omgaan. Met kennis ontstaat vaak ook rust, en dat helpt om beter te begrijpen wat er speelt wanneer diabetes een rol gaat spelen in het leven van een gezin.
Wat is diabetes eigenlijk?
Diabetes mellitus, zoals de medische naam luidt, is een ziekte waarbij het lichaam moeite heeft om de hoeveelheid suiker in het bloed goed te regelen. Suiker in het bloed wordt ook wel glucose genoemd en is een belangrijke brandstof voor het lichaam. Wanneer we eten, worden koolhydraten uit voedsel omgezet in glucose. Die glucose komt in het bloed terecht en wordt vervolgens door de cellen gebruikt als energiebron.
Om die glucose in de cellen te krijgen, maakt het lichaam een hormoon aan dat insuline heet. Insuline wordt geproduceerd door de alvleesklier en werkt eigenlijk als een soort sleutel die de deur van de lichaamscellen opent. Wanneer er voldoende insuline aanwezig is, kan glucose uit het bloed de cellen binnen en wordt het gebruikt als energie.
Bij diabetes gaat er iets mis in dit proces. Het lichaam maakt te weinig insuline aan, of de lichaamscellen reageren minder goed op insuline. Daardoor blijft er te veel glucose in het bloed circuleren. Dat noemen we een verhoogde bloedsuikerspiegel. Wanneer dat langere tijd aanhoudt, kan dat klachten veroorzaken en op termijn ook schade aanrichten in het lichaam.
De verschillende soorten diabetes
Diabetes is geen ziekte die bij iedereen op dezelfde manier ontstaat. Er bestaan verschillende vormen, waarvan type 1 en type 2 het bekendst zijn.
Diabetes type 1
Diabetes type 1 ontstaat wanneer het afweersysteem van het lichaam de cellen in de alvleesklier aanvalt die insuline produceren. Hierdoor stopt het lichaam vrijwel volledig met het aanmaken van insuline. Zonder insuline kan glucose niet meer goed in de cellen terechtkomen.
Deze vorm van diabetes ontstaat vaak plotseling en wordt relatief vaak bij kinderen en jongeren vastgesteld. Het kan zich dus ook bij peuters of schoolgaande kinderen ontwikkelen, al komt het gelukkig niet heel vaak voor.
Kinderen met diabetes type 1 hebben hun hele leven insuline nodig, meestal in de vorm van injecties of een insulinepomp. Met de juiste behandeling kunnen kinderen met diabetes type 1 gelukkig een heel normaal en actief leven leiden.
Diabetes type 2
Diabetes type 2 komt veel vaker voor bij volwassenen, maar wordt de laatste jaren ook steeds vaker bij jongeren gezien. Bij deze vorm maakt het lichaam meestal nog wel insuline aan, maar reageren de lichaamscellen minder goed op dat hormoon. Dit wordt ook wel insulineresistentie genoemd.
Factoren zoals overgewicht, weinig beweging en erfelijke aanleg kunnen hierbij een rol spelen. Bij volwassenen ontstaat diabetes type 2 vaak geleidelijk, soms zonder dat iemand het in het begin merkt.
Bij kinderen komt diabetes type 2 gelukkig nog relatief weinig voor, maar artsen zien wel dat het aantal gevallen langzaam toeneemt.
Zwangerschapsdiabetes
Er bestaat ook nog een vorm van diabetes die alleen tijdens de zwangerschap voorkomt. Dit wordt zwangerschapsdiabetes genoemd. Hierbij raakt de bloedsuiker tijdelijk uit balans door hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap.
Na de bevalling verdwijnt deze vorm van diabetes meestal weer, maar vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad, hebben later wel een iets grotere kans om diabetes type 2 te ontwikkelen.
Kunnen jonge kinderen diabetes krijgen?
Ja, ook jonge kinderen kunnen diabetes krijgen. Vooral diabetes type 1 kan zich al op jonge leeftijd ontwikkelen. Soms gebeurt dat zelfs bij peuters.
De oorzaak ligt meestal niet in voeding of leefstijl. Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte, wat betekent dat het afweersysteem van het lichaam per ongeluk gezonde cellen aanvalt. Waarom dat precies gebeurt, weten onderzoekers nog niet volledig. Erfelijke aanleg speelt waarschijnlijk een rol, maar ook omgevingsfactoren kunnen invloed hebben.
Voor ouders kan de diagnose behoorlijk schrikken zijn, vooral wanneer hun kind nog jong is. Toch leren veel gezinnen na verloop van tijd hoe ze hiermee om kunnen gaan. Met goede begeleiding van artsen, diabetesverpleegkundigen en diëtisten kunnen kinderen met diabetes vaak gewoon spelen, sporten en naar school gaan zoals andere kinderen.
Welke symptomen kunnen wijzen op diabetes?
Bij diabetes type 1 ontstaan klachten vaak vrij snel. Ouders merken soms dat hun kind zich ineens anders gaat gedragen of lichamelijke veranderingen vertoont.
Een veel voorkomend signaal is dat een kind plotseling heel veel dorst krijgt en daardoor ook vaker moet plassen. Soms worden kinderen die al zindelijk waren ineens weer nat in bed. Ook vermoeidheid kan een rol spelen, omdat het lichaam minder goed energie uit glucose kan halen.
Sommige kinderen vallen af terwijl ze juist normaal of zelfs meer eten. Daarnaast kunnen klachten optreden zoals een droge mond, wazig zien of een algemeen gevoel van ziek zijn.
Omdat deze klachten soms geleidelijk ontstaan, worden ze niet altijd meteen herkend. Wanneer ouders merken dat hun kind opvallend veel drinkt, vaak moet plassen en tegelijkertijd vermoeid of lusteloos wordt, kan het verstandig zijn om contact op te nemen met de huisarts.
Bij diabetes type 2 zijn de klachten vaak minder duidelijk aanwezig. Soms wordt de ziekte pas ontdekt tijdens een medische controle.
Hoe wordt diabetes vastgesteld?
Wanneer een arts vermoedt dat er sprake kan zijn van diabetes, wordt meestal eerst een bloedtest gedaan. Hiermee kan de hoeveelheid glucose in het bloed worden gemeten.
Als de bloedsuikerspiegel duidelijk verhoogd is, kan dit wijzen op diabetes. Soms wordt aanvullend onderzoek gedaan om te bepalen om welke vorm van diabetes het precies gaat.
Bij kinderen met diabetes type 1 volgt daarna meestal een behandeling met insuline. Daarnaast krijgen ouders en kinderen uitleg over hoe ze de bloedsuiker kunnen meten en hoe voeding en beweging invloed hebben op de bloedsuikerspiegel.
Hoe ga je als gezin om met diabetes?
Wanneer bij een kind diabetes wordt vastgesteld, verandert er vaak het nodige in het dagelijkse leven. Bloedsuiker meten, insuline toedienen en rekening houden met voeding worden onderdeel van de routine.
In het begin kan dat overweldigend voelen. Veel ouders ervaren een periode waarin ze moeten wennen aan de nieuwe situatie. Gelukkig staat een gezin er zelden alleen voor. In Nederland zijn er gespecialiseerde kinderdiabetesteams die ouders en kinderen begeleiden bij alles wat hierbij komt kijken.
Kinderen leren vaak verrassend snel hoe ze met hun diabetes kunnen omgaan. Naarmate ze ouder worden, krijgen ze steeds meer inzicht in hun eigen lichaam en leren ze zelf hun bloedsuiker te controleren.
Ook op school wordt vaak rekening gehouden met kinderen met diabetes. Leerkrachten krijgen uitleg over wat er moet gebeuren wanneer de bloedsuiker te laag of te hoog wordt.
Leven met diabetes
Hoewel diabetes een chronische aandoening is, betekent het gelukkig niet dat een kind geen volwaardig leven kan leiden. Met de juiste behandeling en begeleiding kunnen kinderen met diabetes sporten, spelen, naar school gaan en hun eigen dromen volgen.
De medische zorg rondom diabetes heeft de afgelopen jaren enorme vooruitgang geboekt. Moderne insulinepompen, continue glucosemeters en betere behandelmogelijkheden maken het steeds makkelijker om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden.
Voor ouders kan het geruststellend zijn om te weten dat veel kinderen met diabetes opgroeien tot gezonde volwassenen die hun leven volledig vormgeven. De sleutel ligt vaak in goede begeleiding, kennis en het vertrouwen dat een gezin samen een nieuwe balans kan vinden.
Lees ook
Zwangerschapsdiabetes of diabetes gravidarum
Bronvermelding
Afbeelding: 123rf.com
