“Dazen en dazenbeten: wat zijn het en hoe bescherm je je kind?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl
Wie in de zomer met kinderen naar het strand, bos of een weiland gaat, kan er zomaar mee te maken krijgen: een plotselinge, felle steek waar je kind van schrikt en misschien zelfs van moet huilen. Grote kans dat het geen mug was, maar een daas. Dazen horen bij warm weer en waterrijke gebieden, maar omdat ze minder bekend zijn dan muggen of wespen, weten veel ouders niet goed wat ze zijn en hoe je ermee omgaat. En dat is jammer, want een dazenbeet kan behoorlijk pijnlijk zijn en vraagt soms net even andere verzorging.
Wat zijn dazen eigenlijk?
Een daas is een grote, stevige vlieg die behoort tot de familie van de steekvliegen. Ze lijken een beetje op een kruising tussen een vlieg en een horzel, met opvallend grote ogen en een stevig lichaam. Anders dan muggen steken dazen niet met een dun naaldje, maar bijten ze letterlijk een stukje huid open. Dat klinkt heftig, en dat is het ook een beetje. Ze hebben een soort mesvormige monddelen waarmee ze de huid opensnijden om bloed op te zuigen.
Alleen de vrouwelijke daas bijt. Ze heeft het bloed nodig voor de ontwikkeling van haar eitjes. Mannetjes leven gewoon van nectar en laten mensen en dieren met rust.
Omdat dazen overdag actief zijn, vooral bij warm, zonnig en windstil weer, kom je ze juist tegen op momenten dat kinderen lekker buiten spelen.
Waarom doet een dazenbeet zo’n pijn?
Waar een muggenprik vaak pas later begint te jeuken, voel je een dazenbeet direct. Veel mensen omschrijven het als een scherpe steek of een snijgevoel. Dat komt doordat de daas de huid niet doorboort, maar echt beschadigt. Daarbij komt speeksel in de wond terecht dat voorkomt dat het bloed stolt, zodat de daas kan drinken.
Dat speeksel veroorzaakt een reactie van het lichaam. Hierdoor kan de plek:
• rood en gezwollen worden
• warm aanvoelen
• flink pijn doen
• later gaan jeuken
• soms zelfs een blauwe plek geven
Bij kinderen zie je vaak dat de zwelling wat groter wordt dan bij volwassenen. Hun huid reageert gevoeliger, en omdat ze sneller krabben, kan de plek ook meer geïrriteerd raken. Gelukkig is een dazenbeet meestal onschuldig, hoe gemeen hij ook aanvoelt.
Waar komen dazen vooral voor?
Dazen houden van warmte, vocht en rust. Je vindt ze daarom vaak in:
• de buurt van stilstaand water zoals meren, plassen en slootjes
• duingebieden en stranden
• bossen en natuurgebieden
• weilanden met vee
• campings en recreatiegebieden
• plekken waar weinig wind staat
Ze zijn vooral actief van mei tot en met september, met een piek op echt warme zomerdagen. Op winderige dagen zie je ze nauwelijks, omdat ze slechte vliegers zijn. Dat verklaart waarom je ze juist tegenkomt tijdens een ontspannen picknick of een middagje buitenspelen.
Hoe kun je een dazenbeet voorkomen?
Helemaal voorkomen lukt niet altijd, maar je kunt het risico wel flink verkleinen. Dazen komen af op beweging, warmte en donkere kleuren. Ze zien hun “prooi” vooral goed wanneer er contrast is. Dat betekent dat je met een paar simpele aanpassingen al verschil kunt maken.
Laat kinderen bij een dagje natuur liever lichte kleding dragen dan donkere shirts. Lange mouwen en een dunne lange broek helpen ook, zeker in gebieden waar veel dazen zitten. Dat hoeft echt niet warm te zijn als je kiest voor luchtige stoffen.
Vermijd daarnaast sterk geurende zonnebrand, parfum of zoete verzorgingsproducten. Dazen reageren op geurprikkels en kunnen daar juist op afkomen.
Ga je picknicken of spelen bij water, kies dan bij voorkeur een plek waar een beetje wind staat. Zelfs een licht briesje helpt al.
Er bestaan insectensprays die ook tegen dazen werken. Let daarbij goed op of het middel geschikt is voor kinderen en gebruik het alleen volgens de aanwijzingen.
Wat moet je doen als je kind toch gebeten wordt?
Een dazenbeet ziet er vaak meteen heftig uit, maar de eerste hulp is gelukkig eenvoudig.
Maak de plek eerst schoon met water en eventueel een milde zeep. Omdat de huid echt beschadigd is, is hygiëne belangrijker dan bij een muggenprik.
Koelen helpt goed tegen pijn en zwelling. Een koelpack, nat washandje of even een koude kraan eroverheen kan al verlichting geven. Wikkel ijs altijd in een doek, zodat de huid niet beschadigt.
Daarna kun je, als de plek jeukt of blijft irriteren, een verzachtende zalf gebruiken. Denk aan een middel met zink of een speciale after-bite voor kinderen.
Probeer krabben zoveel mogelijk te voorkomen. Dat is lastig, zeker bij jonge kinderen, maar krabben vergroot de kans op infectie en maakt de zwelling erger.
Wanneer moet je extra opletten?
In de meeste gevallen geneest een dazenbeet vanzelf binnen een paar dagen tot een week. Soms blijft er wat langer een harde plek zichtbaar, dat is normaal.
Neem wel contact op met de huisarts als:
• de zwelling steeds groter wordt
• de huid erg rood, warm of pijnlijk blijft
• er pus ontstaat
• je kind koorts krijgt
• je kind zich duidelijk ziek voelt
Dat kan wijzen op een ontsteking, en dat komt bij een opengebeten wondje nu eenmaal iets vaker voor dan bij een gewone insectenprik.
Een allergische reactie op een dazenbeet is zeldzaam, maar merk je dat je kind benauwd wordt, suf reageert of overal uitslag krijgt, dan moet je altijd direct medische hulp zoeken.
Waarom lijken dazen vooral kinderen te “kiezen”?
Veel ouders hebben het idee dat dazen juist op kinderen afkomen. Dat is geen verbeelding. Kinderen bewegen meer, hebben een warmere huid door actief spel en reageren sneller op insecten, waardoor ze opvallen.
Daarnaast zitten ze vaker laag bij de grond te spelen, precies op de hoogte waar dazen actief rondvliegen. Het is dus niet dat dazen kinderen lekkerder vinden, maar ze zijn simpelweg makkelijker doelwit.
Even schrikken, maar meestal snel weer vergeten
Een dazenbeet is vervelend, pijnlijk en soms even schrikken, maar gelukkig zelden gevaarlijk. Met een beetje kennis en voorbereiding kun je het risico beperken en weet je wat je moet doen als het toch gebeurt.
En misschien wel het belangrijkste voor ouders: laat een beet het plezier van buiten spelen niet verpesten. Zomer, water, zand en natuur horen bij opgroeien. Een goede voorbereiding, een koel washandje en een beetje extra aandacht doen vaak al wonderen.
Lees ook
Is een tekenbeet gevaarlijk?
Tips voor een geslaagde picknick met kinderen
Bronvermelding
Afbeelding: 123rf.com
