Asbestemmingen: welke mogelijkheden zijn er?

“Asbestemmingen: welke mogelijkheden zijn er?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl

Na een crematie komt er vaak een moment waarop nabestaanden een keuze mogen maken die verrassend emotioneel kan zijn: wat doen we met de as? Waar een uitvaart vaak in enkele dagen geregeld moet worden, voelt een asbestemming voor veel mensen juist als iets dat tijd nodig heeft. Het is een laatste keuze. Een plek, een ritueel of een vorm die nog jarenlang betekenis kan houden.

Steeds meer ouders en jonge gezinnen denken hier ook bewust over na. Niet alleen wanneer er afscheid genomen moet worden van een ouder of grootouder, maar soms ook al vooraf. Omdat het rust kan geven om wensen te bespreken voordat het nodig is.

De mogelijkheden zijn tegenwoordig veel uitgebreider dan veel mensen denken. Van een klassieke urn in huis tot een boom planten, verstrooien op zee of een tastbare herinnering in sieraden.

Eerst even dit: de as krijg je niet direct mee

Na een crematie blijft de as in Nederland eerst verplicht enige tijd bij het crematorium. Die wettelijke bewaartermijn bedraagt minimaal één maand. Daarna mag de as worden opgehaald of krijgt deze een definitieve bestemming. Die wachttijd is bewust ingevoerd zodat nabestaanden niet direct onder emotionele druk hoeven te beslissen.

Voor veel gezinnen blijkt dat prettig. In de eerste weken na een overlijden voelt alles vaak nog rauw. Een keuze die later gemaakt wordt, voelt soms beter.

As verstrooien: teruggeven aan de natuur

Voor veel mensen voelt verstrooien als een mooie gedachte. Geen vaste plek, maar opgaan in iets groters.

Dat kan op verschillende manieren.

Op een strooiveld

Veel crematoria en begraafplaatsen hebben een speciaal strooiveld. Soms kunnen familieleden daarbij aanwezig zijn en ontstaat er een klein ritueelmoment.

Op zee

As verstrooien op open zee is in Nederland toegestaan en wordt regelmatig gekozen door mensen die een sterke band met water hadden. Sommige families gaan zelf mee op een boot, anderen kiezen voor een begeleide ceremonie.

In de natuur

Een favoriete wandelplek, een bos of een landschap dat belangrijk was: ook dat kan soms. Wel gelden hier regels. Op eigen terrein mag veel meer dan op openbare grond. Voor natuurgebieden of grond van anderen is vaak toestemming nodig.

Wat mooi klinkt in theorie, blijkt in de praktijk soms verrassend praktisch: denk aan windrichting, bereikbaarheid en of kinderen erbij aanwezig zijn.

De urn thuis bewaren

Voor sommige mensen voelt afscheid nemen niet als loslaten.

Een urn thuis bewaren is daarom nog altijd een veelgekozen optie. Dat hoeft allang niet meer een klassieke stenen urn te zijn. Tegenwoordig bestaan er urnen in allerlei stijlen: modern, minimalistisch, van hout, keramiek of juist heel subtiel zodat bezoekers niet direct zien wat het is.

Sommige gezinnen geven de urn een vaste plek in huis.
Anderen bewaren hem tijdelijk en kiezen later alsnog voor verstrooien.

Er is geen haast.

Een urnengraf of columbarium

Niet iedereen wil de as thuis bewaren, maar ook niet verstrooien.

Dan kan een urnengraf of columbarium een mooie middenweg zijn.

Een columbarium is een speciale muur of ruimte waarin urnen worden geplaatst. Vaak met een naamplaatje of klein herdenkingsplekje. Daarnaast bestaan urnentuinen en urnengraven waar de urn begraven wordt maar familie wel een plek heeft om naartoe te gaan.

Voor jonge kinderen kan zo’n plek soms helpend zijn. Een fysieke plek maakt herinneren vaak concreter.

As verwerken in iets tastbaars

Niet iedereen wil een hele urn bewaren.

Steeds meer mensen kiezen ervoor om een klein deel van de as te verwerken in een herinneringsvoorwerp.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een sieraad
• een kleine herinneringssteen
• een kunstobject
• een fotolijst
• een herinneringsdiamant

Hierdoor ontstaat iets dat dichtbij voelt zonder dat het nadrukkelijk aanwezig hoeft te zijn.

Voor gezinnen wordt soms gekozen om de as te verdelen, zodat meerdere familieleden een eigen herinnering hebben.

Een boom of plek laten groeien

Een ontwikkeling die steeds populairder wordt is natuurgericht herdenken.

Daarbij wordt as bijvoorbeeld begraven of verwerkt op een manier waarbij natuurontwikkeling centraal staat. Sommige mensen kiezen bewust voor een plek waar later een boom groeit of waar de as onderdeel wordt van een natuurlijke cyclus.

Voor kinderen kan dit een mooie manier zijn om verlies bespreekbaar te maken.

Niet: “opa is weg.”

Maar:

“Hier groeit iets uit de herinnering aan opa.”