Abortus: wat komt er allemaal bij kijken?

“Abortus: wat komt er allemaal bij kijken en hoe ga je ermee om?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl

Een abortus is geen licht onderwerp. Het is een beslissing die vaak wordt genomen in een periode van verwarring, spanning en emotionele belasting. Soms is er paniek, soms opluchting, soms verdriet en vaak een combinatie van alles tegelijk. Voor veel vrouwen en hun partners voelt het als een kruispunt waarop geen enkele weg vanzelfsprekend is. In deze blog nemen we je stap voor stap mee in wat er komt kijken bij een abortus. Praktisch, feitelijk en met aandacht voor de emotionele kant, zonder oordeel en zonder aannames.

Wanneer kom je in aanraking met de keuze voor abortus?

Een onbedoelde zwangerschap kan iedereen overkomen. Ook mensen die zorgvuldig omgaan met anticonceptie. Soms is er sprake van medische redenen, soms van sociale omstandigheden, soms van psychische overbelasting of simpelweg het gevoel: dit kan ik nu niet dragen. Wat de reden ook is, het belangrijkste om te weten is dat iedere situatie uniek is. Er bestaat geen standaardverhaal en geen ‘juiste’ emotie. Twijfel, verdriet, opluchting, schaamte, boosheid of juist rust kunnen naast elkaar bestaan.

Wat zijn de regels rondom abortus in Nederland?

In Nederland is abortus wettelijk toegestaan tot een bepaalde zwangerschapsduur. Tot 22 weken mag een zwangerschap worden afgebroken, maar in de praktijk hanteren klinieken en ziekenhuizen vaak een grens rond 20 tot 21 weken, omdat daarna de levensvatbaarheid van een foetus een rol kan gaan spelen. Sinds 2023 is de verplichte bedenktijd van vijf dagen afgeschaft. Dat betekent niet dat er geen ruimte meer is voor gesprek of reflectie, maar wel dat jij als vrouw zelf mag bepalen hoeveel tijd je nodig hebt.

Een abortus mag alleen worden uitgevoerd door erkende klinieken of ziekenhuizen. De behandeling wordt vergoed vanuit de basisverzekering en valt niet onder het eigen risico. Je hoeft geen verwijzing van de huisarts te hebben, maar dat mag wel als je dat prettig vindt.

De eerste stap: contact opnemen

De eerste stap is meestal het maken van een afspraak bij een abortuskliniek of ziekenhuis. Dat kan telefonisch of online. Tijdens dit eerste contact wordt vaak gevraagd hoe ver je zwanger bent, of je al een echo hebt gehad en of je vragen hebt. Er wordt ruimte geboden om te praten, maar niets is verplicht. Je hoeft niets te verantwoorden. Jij bepaalt wat je deelt.

Bij het eerste bezoek wordt meestal een echo gemaakt om de zwangerschapsduur vast te stellen. Die bepaalt welke methode mogelijk is.

Welke methoden zijn er?

De manier waarop een abortus wordt uitgevoerd hangt af van hoe ver de zwangerschap is.

Bij een vroege zwangerschap, meestal tot ongeveer 9 weken, kan gekozen worden voor een medicamenteuze abortus. Hierbij neem je eerst een tablet die de zwangerschap stopt, gevolgd door medicatie die de baarmoeder laat samentrekken. Dit lijkt qua ervaring vaak op een hevige menstruatie of miskraam, met bloedverlies en krampen. Sommige vrouwen vinden het prettig om dit thuis te doen, anderen ervaren het juist als intens.

Bij een latere zwangerschap wordt meestal een instrumentele abortus uitgevoerd in de kliniek of het ziekenhuis. Dit gebeurt onder lokale verdoving of een lichte narcose. De ingreep zelf duurt vaak maar kort, maar de spanning eromheen kan groot zijn.

Welke methode het beste bij je past, wordt altijd besproken. Er is ruimte voor vragen en twijfel.

Wat gebeurt er voorafgaand aan de ingreep?

Voorafgaand aan een abortus is er altijd een gesprek. Dit gesprek is bedoeld om jou goed te informeren en te ondersteunen, niet om je te overtuigen of te sturen. Je krijgt uitleg over de procedure, mogelijke bijwerkingen en wat je kunt verwachten tijdens en na de behandeling.

Er wordt ook gevraagd hoe jij je voelt bij de beslissing. Dat gesprek mag oppervlakkig zijn of diepgaand, precies zoals jij wilt. Sommige vrouwen hebben behoefte aan bevestiging, anderen willen vooral praktische duidelijkheid.

Wat kun je verwachten na een abortus, lichamelijk?

Na een abortus heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen. Je kunt last hebben van bloedverlies, krampen, vermoeidheid en hormonale schommelingen. Dat is normaal. De meeste vrouwen voelen zich na enkele dagen tot weken lichamelijk weer beter.

Je menstruatie komt meestal na vier tot zes weken terug. Ook anticonceptie wordt besproken, maar je bent niet verplicht direct een keuze te maken. Soms is het juist goed om daar later rustig over na te denken.

De emotionele nasleep: wat voel je en wat is normaal?

Misschien wel het meest onderschatte deel van een abortus is wat er daarna emotioneel gebeurt. Sommige vrouwen voelen opluchting en ervaren rust. Anderen voelen verdriet, rouw of schuldgevoel. En vaak is het niet één gevoel, maar een golf die komt en gaat.

Wat belangrijk is om te weten: alle gevoelens zijn geldig. Er bestaat geen ‘juiste’ manier om je te voelen. Ook als je rationeel zeker bent van je keuze, kan er toch emotie opkomen. Dat betekent niet dat je spijt hebt of de verkeerde beslissing hebt genomen. Het betekent dat je mens bent.

Hormonen spelen hierbij ook een rol. De plotselinge verandering kan emoties versterken of verwarren.

Hoe ga je om met je gevoelens na een abortus?

Gun jezelf tijd. Verwacht niet dat je na een paar dagen ‘weer de oude’ bent. Praat erover met iemand die je vertrouwt, of dat nu je partner is, een vriendin, je huisarts of een professional. Sommige vrouwen kiezen ervoor het juist niet te delen en dat is ook oké. Het gaat om wat jij nodig hebt.

Schuldgevoelens komen vaak voort uit maatschappelijke verwachtingen of interne normen, niet per se uit je eigen overtuiging. Het kan helpen om jezelf steeds weer af te vragen: wat was mijn situatie, mijn draagkracht, mijn leven op dat moment?

Als emoties blijven hangen of steeds zwaarder worden, is het verstandig om hulp te zoeken. Dat is geen teken van zwakte, maar van zorg voor jezelf.

En de partner, hoe zit dat?

Een abortus raakt vaak ook de partner, maar op een andere manier. Soms lopen emoties uiteen. Waar de een opluchting voelt, kan de ander verdriet ervaren. Open communicatie is hierin belangrijk, maar niet altijd makkelijk. Probeer ruimte te laten voor elkaars beleving zonder te vergelijken of te corrigeren.

Voor ouders die al een kind hebben, kan een abortus extra gelaagd voelen. Schuldgevoel richting het bestaande kind, of juist de gedachte: ik kies nu voor wat ik wél kan dragen. Ook hier geldt: dit zijn menselijke afwegingen, geen morele mislukkingen.