Superfoods: wat zijn het eigenlijk en zijn ze echt zo super?

“Superfoods: wat zijn het eigenlijk en zijn ze echt zo super?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl

Je hoort de term superfood steeds vaker. Chiazaden, blauwe bessen, avocado’s, quinoa en gojibessen worden regelmatig aangeprezen als wondermiddelen voor je gezondheid. Maar wat zijn superfoods eigenlijk? Bestaat er echt voedsel dat gezonder is dan de rest? En waarom krijgen sommige producten het label ‘superfood’?

In dit artikel leggen we uit wat superfoods zijn, welke voedingsmiddelen hieronder vallen en waarom een gezond voedingspatroon uiteindelijk belangrijker is dan één bijzonder ingrediënt.

Superfoods: wat zijn het eigenlijk en zijn ze echt zo super?

Wat zijn superfoods?

Superfoods zijn voedingsmiddelen die van nature rijk zijn aan vitamines, mineralen, antioxidanten, vezels of gezonde vetten. Ze bevatten vaak veel voedingsstoffen in verhouding tot het aantal calorieën. Daardoor worden ze gezien als een waardevolle aanvulling op een gezond voedingspatroon.

Opvallend genoeg bestaat er geen officiële of wettelijke definitie van het woord superfood. Het is vooral een marketingterm die gebruikt wordt om voedingsmiddelen met een hoge voedingswaarde onder de aandacht te brengen.

Dat betekent overigens niet dat superfoods ongezond zijn. Integendeel: veel van deze producten passen uitstekend binnen een gevarieerd eetpatroon. Ze zijn alleen geen wondermiddel dat gezondheidsproblemen oplost of ervoor zorgt dat je automatisch gezonder wordt.

Waarom worden ze ‘super’ genoemd?

De naam suggereert misschien dat superfoods magische eigenschappen hebben, maar zo eenvoudig is het niet. Ze worden vooral als ‘super’ beschouwd omdat ze veel nuttige voedingsstoffen bevatten.

Denk bijvoorbeeld aan:

antioxidanten die helpen lichaamscellen te beschermen;
vezels die goed zijn voor de spijsvertering;
gezonde onverzadigde vetten;
vitamines en mineralen die bijdragen aan een goed werkend lichaam;
plantaardige stoffen die onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon.

Het gaat dus niet om één bijzondere eigenschap, maar om de combinatie van verschillende voedingsstoffen.

Bekende superfoods

Er bestaan honderden producten die als superfood worden verkocht. Sommige komen van de andere kant van de wereld, terwijl andere gewoon in de Nederlandse supermarkt liggen.

Blauwe bessen

Blauwe bessen bevatten veel vitamine C, vezels en antioxidanten. Ze zijn heerlijk door de yoghurt, havermout of als gezond tussendoortje.

Avocado

Avocado is rijk aan gezonde onverzadigde vetten, vezels, kalium en verschillende vitamines. Het is een voedzame toevoeging aan salades, wraps of op volkorenbrood.

Chiazaden

Deze kleine zaadjes bevatten veel vezels, eiwitten en omega 3-vetzuren. Je kunt ze verwerken in yoghurt, smoothies of overnight oats.

Noten

Amandelen, walnoten, hazelnoten en pistachenoten bevatten gezonde vetten, eiwitten, vezels en mineralen. Een handje ongezouten noten is een voedzame snack.

Havermout

Hoewel havermout niet vaak als superfood wordt verkocht, verdient het die titel misschien wel. Het bevat veel vezels, vitaminen en langzaam verteerbare koolhydraten die langdurig energie geven.

Spinazie en boerenkool

Groene bladgroenten zitten boordevol vitamines, mineralen en antioxidanten. Bovendien zijn ze veelzijdig te gebruiken in warme maaltijden, salades en smoothies.

Zalm

Vette vis zoals zalm bevat omega 3-vetzuren, vitamine D en hoogwaardige eiwitten. Het past goed binnen de aanbevelingen voor gezonde voeding.

Exotische superfoods versus producten van eigen bodem

Veel superfoods komen uit verre landen. Denk aan gojibessen, acai, maca of spirulina. Ze bevatten zeker gezonde voedingsstoffen, maar vaak zijn er Nederlandse alternatieven die minstens zo voedzaam zijn.

Zo kun je bijvoorbeeld kiezen voor:

blauwe bessen in plaats van acaibessen;
boerenkool in plaats van exotische groene poeders;
lijnzaad in plaats van chiazaad;
rode kool of broccoli in plaats van dure supplementen.

Dat is vaak voordeliger én duurzamer.

Zijn superfoods echt nodig?

Nee. Je hoeft geen superfoods te eten om gezond te leven.

Een gezond voedingspatroon bestaat uit veel verschillende voedingsmiddelen. Door dagelijks voldoende groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, zuivel of plantaardige alternatieven en af en toe vis te eten, krijg je al veel belangrijke voedingsstoffen binnen.

Wie iedere dag een handje gojibessen eet, maar verder ongezond leeft, zal daar weinig gezondheidswinst van merken. Andersom hoeft iemand die nooit een superfood koopt niets tekort te komen wanneer hij of zij gevarieerd eet.

Kunnen superfoods ook ongezond zijn?

Zelfs gezonde producten zijn niet altijd onbeperkt gezond. Sommige superfoods bevatten veel calorieën of natuurlijke suikers. Gedroogd fruit is daar een goed voorbeeld van. Ook smoothies kunnen ongemerkt veel suiker bevatten wanneer er veel fruit in wordt verwerkt.

Daarnaast worden sommige superfoods verkocht als poeder of supplement. Deze bevatten soms veel hogere concentraties dan je normaal via voeding binnenkrijgt. Supplementen zijn meestal niet nodig wanneer je gezond en gevarieerd eet, tenzij een arts of diëtist iets anders adviseert.

Superfoods voor kinderen

Kinderen hebben geen speciale superfoods nodig. Zij hebben vooral baat bij een gevarieerd voedingspatroon met veel verschillende smaken en producten.

Je kunt kinderen spelenderwijs laten kennismaken met voedzame producten, bijvoorbeeld door:

fruit toe te voegen aan de yoghurt;
havermout als ontbijt te serveren;
samen smoothies te maken met spinazie en fruit;
notenpasta op een boterham te smeren (rekening houdend met de leeftijd en eventuele verslikkingsrisico’s);
kleurrijke groente aan te bieden tijdens het avondeten.

Zo leren kinderen al jong dat gezond eten vooral draait om variatie.

De kracht zit in het totaalplaatje

Superfoods kunnen zeker onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon. Ze bevatten vaak veel waardevolle voedingsstoffen en kunnen bijdragen aan een gevarieerde voeding. Toch bestaat er geen enkel voedingsmiddel dat alle gezondheidsvoordelen in zijn eentje biedt.

Wie dagelijks kiest voor voldoende groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en andere onbewerkte voedingsmiddelen, legt een veel sterkere basis voor een goede gezondheid dan iemand die vertrouwt op één ‘super’ ingrediënt. Uiteindelijk zit de echte kracht niet in een enkel voedingsmiddel, maar in alles wat je samen op je bord legt.