Je baby heeft de hik – wat gebeurt er eigenlijk?

“Je baby heeft de hik – wat gebeurt er eigenlijk?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl.

Bijna iedere ouder schrikt er vroeg of laat even van. Je baby ligt rustig in je armen, misschien net na een voeding of midden in een dutje, en ineens begint dat kleine lijfje ritmisch te schokken. Hik. Hik. Hik. Soms zacht, soms zo duidelijk dat je het hele lijfje ziet meebewegen. Voor volwassenen is de hik vaak vervelend, maar bij baby’s roept het vooral vragen op. Doet het pijn? Is het normaal? Moet je iets doen? En waarom krijgen baby’s eigenlijk zo vaak de hik, soms zelfs meerdere keren per dag?

Het goede nieuws is dat de hik bij baby’s vrijwel altijd onschuldig is en zelfs een heel natuurlijke verklaring heeft. Sterker nog, het hoort bij hun ontwikkeling. In deze blog leggen we rustig en stap voor stap uit wat de hik precies is, hoe het ontstaat bij baby’s, wanneer het geen kwaad kan en wanneer het verstandig is om even alert te zijn. Zo kun je voortaan met meer vertrouwen naar dat kleine hikkende lijfje kijken.

Je baby heeft de hik – wat gebeurt er eigenlijk?

Wat is de hik eigenlijk?

De hik ontstaat door een plotselinge, onwillekeurige samentrekking van het middenrif. Het middenrif is een grote spier die zich tussen de borstholte en de buik bevindt en een belangrijke rol speelt bij het ademen. Wanneer deze spier ineens samentrekt, wordt er snel lucht naar binnen gezogen. Op hetzelfde moment sluit de stemband zich reflexmatig, waardoor het bekende ‘hik’-geluid ontstaat. Bij volwassenen wordt de hik vaak uitgelokt door factoren zoals te snel eten, koolzuurhoudende drank of temperatuurschommelingen. Bij baby’s werkt het mechanisme hetzelfde, maar de oorzaak ligt vrijwel altijd ergens anders.

Hun zenuwstelsel en spiercontrole zijn namelijk nog volop in ontwikkeling. Dat maakt het middenrif gevoeliger voor prikkels, waardoor de hik sneller optreedt. Het is dus geen teken dat er iets misgaat, maar juist dat het lichaam leert reageren op allerlei nieuwe indrukken en processen.

Waarom krijgen baby’s zo vaak de hik?

Bij baby’s is de hik opvallend normaal. Sommige baby’s hebben het dagelijks, anderen een paar keer per week, en weer anderen zelfs meerdere keren per dag. Dat komt doordat hun lichaam nog volop bezig is met afstemmen en leren. Het middenrif, de longen en de zenuwen die alles aansturen, moeten nog leren samenwerken.

Daarnaast zijn baby’s afhankelijk van voeding die via zuigen wordt binnengekregen. Tijdens het drinken, of dat nu aan de borst is of uit de fles, slikken baby’s vaak ook lucht in. Die extra lucht kan druk uitoefenen op het middenrif, waardoor de hik wordt geactiveerd. Ook een volle maag speelt hierbij een rol. Een maag die plots uitzet door voeding kan tegen het middenrif aandrukken en zo een hiksessie veroorzaken. Dat verklaart waarom de hik vaak na een voeding optreedt. Het is dus geen teken van ongemak, maar eerder een logisch gevolg van hoe het babylichaam werkt.

De hik al in de buik

Veel ouders realiseren zich niet dat baby’s de hik al krijgen voordat ze geboren zijn. Tijdens de zwangerschap voelen sommige zwangere vrouwen ineens ritmische schokjes in hun buik, die anders aanvoelen dan schopjes. Dat is vaak de hik van de baby in de baarmoeder. Dit fenomeen is heel normaal en wordt zelfs gezien als een teken dat het zenuwstelsel zich goed ontwikkelt. De baby oefent als het ware alvast met ademhalingsbewegingen, hoewel er nog geen lucht wordt ingeademd.

Deze oefening helpt bij de ontwikkeling van de longen en de ademhalingsspieren. Dat de hik ook na de geboorte blijft optreden, is dus niet vreemd. Het lichaam zet simpelweg een proces voort dat al eerder is begonnen, maar nu in een nieuwe omgeving.

Kan de hik kwaad bij een baby?

In de overgrote meerderheid van de gevallen is de hik bij baby’s volledig onschuldig. Baby’s ervaren er doorgaans geen pijn van en raken er meestal ook niet van in paniek. Veel baby’s slapen zelfs rustig door terwijl ze de hik hebben. Dat is een belangrijk verschil met volwassenen, die de hik vaak als irritant of storend ervaren. Bij baby’s lijkt het vooral een lichamelijke reflex te zijn, zonder emotionele lading.

Alleen als je merkt dat je baby duidelijk onrustig wordt, huilt of de hik gepaard gaat met andere klachten zoals slecht drinken, slecht groeien of veel spugen, kan het zinvol zijn om verder te kijken. In dat geval is de hik meestal niet het probleem op zich, maar een signaal dat er iets anders speelt, zoals reflux of overprikkeling.

De relatie tussen hik en reflux

Soms wordt de hik in verband gebracht met reflux. Reflux komt vaak voor bij jonge baby’s en houdt in dat maaginhoud terugstroomt richting de slokdarm. Dit kan een prikkel geven op het middenrif en zo de hik uitlokken. Niet elke baby met de hik heeft reflux, en niet elke baby met reflux heeft veel last van de hik. Wel zie je soms dat baby’s die veel spugen of zichtbaar ongemak hebben na voedingen, vaker hikken. In dat geval kan het helpen om te letten op voedingshouding, boertjes laten en het tempo van drinken. Kleine aanpassingen kunnen al zorgen voor minder druk op het middenrif en daarmee minder hiksessies.

Kun je de hik bij je baby voorkomen?

Helemaal voorkomen kun je de hik niet, en dat hoeft ook niet. Het hoort bij de ontwikkeling van je baby. Wel zijn er een aantal dingen die je kunt doen om de kans op de hik te verkleinen, vooral rondom voedingen. Rustig drinken is daarbij belangrijk. Probeer je baby niet te haasten en zorg voor een ontspannen voedingsmoment. Laat je baby regelmatig een boertje laten, zodat overtollige lucht kan ontsnappen.

Bij flesvoeding kan het helpen om te letten op de speenmaat. Een te snelle speen kan ervoor zorgen dat je baby meer lucht inslikt. Bij borstvoeding kan het helpen om te letten op een goede aanlegtechniek, zodat je baby effectief drinkt en minder lucht binnenkrijgt. Ook na de voeding kan het prettig zijn om je baby even rechtop te houden, zodat de maaginhoud rustig kan zakken.

Wat kun je doen als je baby de hik heeft?

Als je baby de hik heeft, is het belangrijkste om rustig te blijven. In de meeste gevallen hoef je helemaal niets te doen. De hik verdwijnt vanzelf, vaak binnen een paar minuten. Je kunt je baby gewoon vasthouden, troosten of laten slapen. Sommige ouders merken dat een korte onderbreking, zoals even knuffelen of rustig wiegen, helpt om het middenrif te laten ontspannen. Anderen zien dat een klein slokje voeding de hik soms stopt, doordat het slikmechanisme het ritme doorbreekt.

Forceer dit echter niet. Het is niet nodig om allerlei trucjes uit te proberen. Oude adviezen zoals schrikken, water geven of adem inhouden zijn absoluut niet geschikt voor baby’s en kunnen zelfs onveilig zijn. Vertrouw erop dat het lichaam van je baby dit zelf kan oplossen.

Wanneer is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts?

Hoewel de hik meestal onschuldig is, zijn er situaties waarin het goed is om even contact op te nemen met de huisarts of het consultatiebureau. Dat geldt bijvoorbeeld als de hik extreem vaak voorkomt en langdurig aanhoudt, of als je baby zichtbaar last heeft en ontroostbaar is. Ook als de hik samengaat met slecht drinken, slecht slapen, onvoldoende groei of veel spugen met pijnsignalen, is het verstandig om advies te vragen. In zulke gevallen kan de hik een bijverschijnsel zijn van iets anders, zoals reflux of een voedselintolerantie. De arts kan dan samen met jou kijken wat er speelt en of er aanpassingen nodig zijn.

De hik als teken van ontwikkeling

Hoe vreemd het misschien klinkt, de hik mag je ook zien als een teken dat het lichaam van je baby aan het leren is. Het zenuwstelsel maakt verbindingen, spieren leren samenwerken en reflexen worden afgestemd. Dat gaat niet altijd vlekkeloos en soms met kleine ‘bijgeluiden’, zoals de hik. In plaats van iets om je zorgen over te maken, is het vaak een bevestiging dat het lichaam van je baby precies doet wat het moet doen. Door te begrijpen wat er gebeurt, kun je met meer rust reageren en je baby datzelfde gevoel van veiligheid meegeven.