Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

“Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl.

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is een zwangerschap waarbij de bevruchte eicel zich niet in de baarmoeder nestelt, maar ergens anders in het lichaam. In de meeste gevallen gebeurt dat in de eileider, maar soms ook in de eierstok, de baarmoederhals of zelfs in de buikholte. Omdat alleen de baarmoeder geschikt is om een zwangerschap veilig te laten groeien, kan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap nooit op een normale manier uitgroeien tot een levensvatbare baby.

Voor veel ouders komt deze diagnose hard aan. Zeker als je zwanger probeert te worden, of al even onderweg bent in een kinderwens, voelt het als een plotselinge breuk in een verhaal dat net begonnen was. Het is belangrijk om te weten dat een buitenbaarmoederlijke zwangerschap niemand zijn schuld is. Het is een medische complicatie die kan ontstaan, ook als je alles ‘goed’ hebt gedaan.

Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Hoe ontstaat een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Normaal gesproken reist een bevruchte eicel vanuit de eileider naar de baarmoeder, waar zij zich innestelt. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gaat er iets mis tijdens die reis. De eicel blijft ergens onderweg hangen en nestelt zich op een plek die daar niet voor bedoeld is.

Er zijn verschillende factoren die dit kunnen beïnvloeden. Beschadiging of verkleving van de eileiders speelt vaak een rol. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan na een eerdere ontsteking in het bekkengebied, zoals een chlamydia-infectie, maar ook na een buikoperatie of een eerdere buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Soms is er sprake van endometriose, waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit en de doorgang belemmert.

Ook roken vergroot het risico, omdat het de werking van de eileiders kan verstoren. Daarnaast zien artsen een iets verhoogde kans bij zwangerschappen na vruchtbaarheidsbehandelingen, al komt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap ook voor bij vrouwen zonder bekende risicofactoren. In veel gevallen blijft de precieze oorzaak onbekend.

Kun je een buitenbaarmoederlijke zwangerschap voorkomen?

Het eerlijke antwoord is: meestal niet. Omdat de oorzaak vaak ligt in processen waar je geen directe invloed op hebt, is voorkomen lastig. Wel zijn er een paar factoren waar je bewust mee om kunt gaan.

Het voorkomen en tijdig behandelen van seksueel overdraagbare aandoeningen kan schade aan de eileiders helpen beperken. Regelmatige controles en het gebruik van bescherming kunnen hieraan bijdragen. Stoppen met roken verlaagt niet alleen het risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, maar verbetert ook de algehele vruchtbaarheid.

Toch is het belangrijk om mild te zijn voor jezelf. Veel vrouwen die een buitenbaarmoederlijke zwangerschap meemaken, hebben niets gedaan wat dit had kunnen voorkomen. Schuldgevoelens zijn begrijpelijk, maar meestal niet terecht.

Welke klachten en signalen kunnen optreden?

In het begin lijkt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap vaak op een ‘gewone’ zwangerschap. Je kunt een positieve zwangerschapstest hebben en klachten ervaren zoals misselijkheid, gespannen borsten en vermoeidheid.

Na verloop van tijd kunnen er echter andere signalen ontstaan. Buikpijn aan één kant, vaak scherp of stekend, is een veelgehoorde klacht. Ook bloedverlies dat anders is dan een normale menstruatie kan voorkomen. Sommige vrouwen voelen zich duizelig, zwak of krijgen pijn in de schouder, wat kan wijzen op inwendige bloeding.

Deze klachten zijn altijd reden om contact op te nemen met een arts of verloskundige. Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan gevaarlijk worden als zij niet op tijd wordt ontdekt.

Wat zijn de risico’s voor de moeder?

Het grootste risico van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is dat het weefsel waarin de eicel zich heeft genesteld, de groei niet aankan. Vooral de eileider kan scheuren als de zwangerschap doorgroeit. Dit kan leiden tot ernstige inwendige bloedingen, wat een levensbedreigende situatie kan zijn.

Daarom wordt bij de diagnose meestal niet afgewacht. Afhankelijk van het stadium en de situatie kan gekozen worden voor medicatie die de zwangerschap stopt, of voor een operatie waarbij het zwangerschapsweefsel wordt verwijderd. Soms moet daarbij (een deel van) de eileider worden weggehaald.

Naast de lichamelijke risico’s is er ook emotionele impact. Het verlies van een zwangerschap, gecombineerd met angst om de eigen gezondheid, kan diep ingrijpen. Dit verdient erkenning en zorg, ook na het medische herstel.

Kan de baby een buitenbaarmoederlijke zwangerschap overleven?

Dit is misschien wel de moeilijkste vraag, en tegelijk een hele duidelijke. Nee, een baby kan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap niet overleven. Buiten de baarmoeder is er geen ruimte en geen juiste doorbloeding om een foetus veilig te laten groeien.

In zeer zeldzame gevallen worden verhalen gedeeld over buikzwangerschappen die uitzonderlijk lang doorgaan, maar dit zijn extreme uitzonderingen met enorme risico’s voor de moeder en vrijwel altijd zonder goede afloop. In de reguliere medische zorg wordt een buitenbaarmoederlijke zwangerschap daarom altijd beëindigd, om het leven en de gezondheid van de moeder te beschermen.

Het is belangrijk om te benadrukken dat dit geen keuze is tussen moeder of kind, maar een medische realiteit waarin er helaas geen mogelijkheid is voor een levensvatbare baby.

Wat betekent dit voor een toekomstige kinderwens?

Voor veel ouders rijst na een buitenbaarmoederlijke zwangerschap meteen de vraag: kan ik nog zwanger worden? In veel gevallen is het antwoord gelukkig ja. Veel vrouwen krijgen na een buitenbaarmoederlijke zwangerschap alsnog een gezonde zwangerschap.

De kans hangt onder andere af van de oorzaak en van de conditie van de eileiders. Als één eileider is verwijderd, kan de andere eileider vaak nog prima functioneren. Wel is de kans op een nieuwe buitenbaarmoederlijke zwangerschap iets verhoogd, waardoor een volgende zwangerschap meestal extra vroeg wordt gecontroleerd.

Het is begrijpelijk als angst of onzekerheid hierbij een rol speelt. Bespreek deze gevoelens met je arts, verloskundige of partner. Goede begeleiding kan helpen om vertrouwen stap voor stap weer op te bouwen.

De emotionele kant: rouw die gezien mag worden

Hoewel een buitenbaarmoederlijke zwangerschap vaak vroeg in de zwangerschap wordt ontdekt, kan het verlies intens voelen. Je was zwanger. Er was een begin, een verwachting, misschien al een beeld van de toekomst.

Soms voelen ouders zich bezwaard om te rouwen, omdat ‘het nog zo vroeg was’. Toch is verdriet niet afhankelijk van weken of echo’s. Het mag er zijn, in welke vorm dan ook. Ook partners kunnen rouwen, ieder op hun eigen manier.

Gun jezelf tijd en ruimte. Praat erover als dat helpt, of zoek steun bij lotgenoten. En weet dat herstellen niet betekent vergeten, maar leren dragen wat er is gebeurd.