“Als je kind 18 wordt, verandert er meer dan je denkt – ook financieel” is door Marion Middendorp geschreven voor Peuteren.nl.
De achttiende verjaardag van een kind voelt voor veel ouders als een symbolisch moment. Je kind is officieel volwassen. Maar wat vaak onderschat wordt, is dat deze mijlpaal ook een flinke financiële omslag betekent voor het hele gezin. Uit recent onderzoek van het Nibud blijkt dat het inkomen van veel huishoudens abrupt daalt zodra een thuiswonend kind 18 wordt. En die klap komt soms harder aan dan verwacht.
Tot het 18e jaar ontvangen ouders kinderbijslag en vaak ook kindgebonden budget. Die bijdragen vormen voor veel gezinnen geen extraatje, maar een vast onderdeel van het maandelijkse huishoudbudget. Op het moment dat een kind 18 wordt, vallen deze inkomsten in één keer weg. Tegelijkertijd blijven de kosten vaak gewoon doorlopen.
Minder inkomen, meer uitgaven
Waar ouders inkomsten verliezen, krijgt het gezin er juist nieuwe uitgaven bij. Vanaf 18 jaar moet een jongere zelf een zorgverzekering afsluiten en het eigen risico betalen. Ook kosten voor onderwijs, boeken en vervoer nemen vaak toe. De studiefinanciering en eventuele toeslagen die jongeren vanaf hun 18e ontvangen, komen niet automatisch ten goede aan het huishouden. Dat geld is bedoeld voor de jongere zelf en verdwijnt daarmee uit het gezinsbudget.
Volgens het Nibud compenseren deze nieuwe inkomsten van jongeren het verlies bij ouders maar gedeeltelijk. Het resultaat is bij veel gezinnen een negatief saldo, zonder dat de gezinssituatie wezenlijk verandert. De meeste jongeren blijven immers nog jaren thuis wonen. De gemiddelde leeftijd waarop jongeren uit huis gaan, ligt rond de 24 jaar.
Alleenstaande ouders extra kwetsbaar
De grootste financiële terugval treft alleenstaande ouders met een minimuminkomen. Zeker wanneer zij in de bijstand zitten en hun jongste kind 18 wordt, kan het inkomensverlies oplopen tot honderden euro’s per maand. Dit komt onder andere doordat éénoudergezinnen tot het 18e jaar een extra hoog kindgebonden budget ontvangen.
Ook het type vervolgopleiding speelt een rol. In sommige situaties heeft een 17-jarige al recht op studiefinanciering, terwijl de ouder nog toeslagen ontvangt. In andere gevallen is dat niet zo. Het verschil kan oplopen tot enkele honderden euro’s per maand, van de ene op de andere dag.
Voor ouders voelt die overgang vaak als een voortdurende dreiging. Sommigen proberen vooruit te sparen door jarenlang geen vakantie te nemen, anderen werken extra uren of bezuinigen op zichzelf. Niet omdat ze dat willen, maar omdat het nodig is om het hoofd boven water te houden.
Waarom hierover zo weinig wordt gesproken
Wat opvalt, is dat er binnen gezinnen relatief weinig openlijk over deze financiële verandering wordt gesproken. Veel ouders vinden het lastig om hun kind te vragen bij te dragen aan het huishouden, zelfs als dat eigenlijk noodzakelijk is. Tegelijkertijd willen zij hun kind de ruimte geven om te studeren, te sparen en een eigen toekomst op te bouwen.
Voor jongeren kan bijdragen aan het huishoudbudget juist betekenen dat zij nauwelijks geld overhouden om te sparen voor een eigen woning of zelfstandigheid. Zo kan de overgang naar volwassenheid onbedoeld bestaande ongelijkheden versterken. Jongeren uit financieel kwetsbare gezinnen starten hun volwassen leven met minder buffer en minder kansen.
Ouders vangen het vaak zelf op, maar niet zonder gevolgen
Veel gezinnen proberen de inkomensdaling zelf op te vangen. Door meer te werken, door te schuiven met rekeningen of door te bezuinigen op ontspanning en reserves. Daardoor blijft financiële stress soms lang onder de radar. Toch laat het Nibud-onderzoek zien hoe ingrijpend de overgang naar 18 jaar kan zijn en hoe plotseling die verandering plaatsvindt.
Het wegvallen van vaste toeslagen zorgt bij veel ouders voor onzekerheid over het kunnen betalen van huur, energie en andere vaste lasten. En dat terwijl de kosten voor een thuiswonend kind nauwelijks afnemen.
Voorbereiding is geen luxe, maar noodzaak
De overheid richt voorlichting rondom het 18 worden vooral op jongeren: wat moet je regelen, waar ben je zelf verantwoordelijk voor, hoe werkt studiefinanciering? Volgens het Nibud is het minstens zo belangrijk om ouders beter voor te bereiden op de financiële gevolgen die deze leeftijdsgrens met zich meebrengt.
18 worden is geen magische grens waarbij kosten verdwijnen of zelfstandigheid vanzelf ontstaat. Voor veel gezinnen is het juist het begin van een complexe en soms spannende fase, waarin financiële stabiliteit onder druk kan komen te staan.
Door dit onderwerp bespreekbaar te maken en ouders tijdig inzicht te geven in wat hen te wachten staat, kunnen stress en ongelijkheid worden verminderd. Want volwassen worden doe je niet alleen, en de gevolgen ervan draag je als gezin vaak samen.
Lees ook
Hoe overleef je als ouders de Gen Z taal?
Bronvermelding
Afbeelding: 123rf.com
Bron: Nibud
