Hoe kinderen leren liegen

Hoe kinderen leren liegen

Volgens een onderzoek van de Britse interpagina thebabywebsite, liegen ouders gemiddeld zo’n 3000 keer tegen hun kinderen… Hieruit blijkt dat kinderen het liegen met de paplepel krijgen ingegoten, niet verwonderlijk dus dat kinderen zelf ook weer gaan liegen. Of jokken, of de waarheid een beetje verdraaien. Geef het beestje maar een naam.

Hoe kinderen leren liegen

Ergens tussen de leeftijd van vier en vijf jaar, als ze het verschil tussen realiteit en fantasie beginnen te begrijpen, leren kinderen hoe ze overtuigend moeten liegen. Hoewel hun leugens in dit stadium vaak nog fantasievol zijn – ‘mijn verzonnen vriendin Serene heeft de laatste chocoladereep opgegeten’ – beseffen ze al dat liegen praktische en sociale voordelen heeft. Kinderen liegen vooral als ze denken dat ze iets stouts hebben gedaan en hun straf willen ontlopen. Sommige kinderen vertellen overdreven en mooie verhalen over hun daden of prestaties, wellicht omdat ze onzeker zijn of weinig eigenwaarde hebben en de goedkeuring van hun onderwijzer of ouders willen. Ironisch genoeg worden kinderen uit autoritaire gezinnen waar slecht gedrag zwaar wordt bestraft vaak zeer gedreven leugenaars om wrede straffen te ontlopen.

Liegen en jokken

Kleine kinderen zijn nog niet in staat om echt te liegen, of de waarheid bewust te verdraaien. Hij is immers nog niet in staat om objectief naar de waarheid te kijken. Bij kleine kinderen spreek je daarom eerder over jokken, dan over liegen. Op het moment dat een kind beseft dat het niet waar is wat hij zegt om iets te voorkomen, dan spreek je van liegen.

Tot zo’n jaar of zeven hebben kinderen nog moeite om onderscheid te maken tussen waarheid en fantasie. Dit komt ook omdat zij nog niet goed in staat zijn om in oorzaak/gevolg te denken. Die verbanden kunnen zij pas op latere leeftijd trekken. Jonge kinderen hebben ook nog geen geweten, zodat ze zich niet echt schuldig voelen als ze iets fout doen.

lijn groen
Hoe kinderen leren liegen
lijn groen

Waarheid vertellen

Goedbedoelende ouders die hun kinderen inprenten dat ze de waarheid moeten vertellen omdat ze toch wel door de mand vallen, moedigen onbedoeld het liegen ook aan. Door eerlijkheid te behandelen als een externe sociale reactie, en niet als een intern principe, is de kans groot dat kinderen zullen proberen het systeem naar hun eigen hand te zetten door te liegen als ze ermee kunnen wegkomen.

Niet negeren

Als kinderen liegen, kunnen ouders het beste aangeven dat ze het weten, in plaats van het te negeren. Tot de leeftijd van zeven of acht jaar geloven kinderen dat hun ouders precies weten wat er allemaal gebeurt; een leugen niet herkennen kan voor hen verwarrenner zijn dan een leugen negeren. Wees consequent in je gedrag tegenover een kind dat liegt – zeg dat je weet wat de waarheid is en dat je niet van liegen houdt. Geef een goed voorbeeld door zelf de waarheid te vertellen en zo vaak mogelijk oprecht te zijn.

Top tien van leugens die we onze kinderen vertellen

01. We hebben je onder een struik gevonden.
02. Als de wind draait, blijf je zo.
03. Als je niet slaapt, komt Sinterklaas niet.
04. Het is allemaal weg.
05. De winkel was gesloten.
06. Fluffy gaat heel lang slapen.
07. Wat heb je dat mooi geverfd.
08. Wat kun je dat goed.
09. We zijn er bijna.
10. Dit doet geen pijn.

Top tien van kinderleugens

01. Dat was ik niet
02. Ik heb niks gedaan
03. Het was al kapot
04. Dat heb ik niet opgegeten
05. Dat heb ik helemaal zelf gemaakt
06. Nergens
07. Niemand
08. Dat moest ik van hem/haar
09. Ik zal het betalen
10. Dat doe ik zo

Hoe ga je met het liegen om?

Liegen hoort erbij en iedereen doet het wel eens. Kleine of iets minder kleine leugentjes, ook door je kind. Het hoort bij zijn ontwikkeling en hij leert er ook weer van. Soms liegen kinderen om een straf te ontlopen, uit angst of ze vluchten in een soort van fantasie.

Blijf hoe dan ook altijd rustig naar je kinderen. Het heeft niet zoveel zin om boos op ze te worden. Houd je eigen emotie onder controle . Vertel hem wel dat het belangrijk is om eerlijk te zijn en probeer daarin zelf het goede voorbeeld te geven. Goed doen, doet goed volgen. Probeer zelf niet te liegen en leg hem uit wat de gevolgen kunnen zijn als hij dit wel doet. Het zou immers hartstikke vervelend zijn als je hem niet meer op z’n woord zou kunnen vertrouwen.

Probeer een veilige omgeving te bieden waarin leugens niet nodig zouden moeten zijn. Geef hem een compliment als hij ergens eerlijk over is, ook als hij eigenlijk een beetje stout was. Dit zal hem stimuleren om vaker eerlijk te zijn.

Is er een patroon?

Liegen hoort bij alle leeftijden maar als het vaker voorkomt, probeer dan te achterhalen waar de noodzaak van het liegen vandaan komt. Is er bijvoorbeeld wel een veilige sfeer waarin hij eerlijk kan zijn? Of word je snel boos op hem als hij iets stouts heeft gedaan? Kijk eens kritisch naar jezelf en ook naar de straffen die je geeft. Als hij namelijk een fikse strak in het vooruitzicht heeft, is het niet heel aanlokkelijk om de waarheid te vertellen.

Beter kun je het belang van eerlijkheid onderstrepen. Geef hem het vertrouwen en geef hem ook de ruimte en veiligheid die hij nodig heeft om eerlijk te zijn.

Probeer situaties zoveel mogelijk te vermijden waarin je hem spreekwoordelijk in een hoek zet. Als jij hebt gezien dat hij iets deed wat niet mocht, kun je er naar vragen (en hem in de hoek drijven om te gaan liegen) maar je kunt het ook gewoon zelf direct benoemen. Breng hem niet in verlegenheid en spreek hem nooit aan in gezelschap van anderen. Neem hem liever apart voor een één op één gesprek.

Kom je er samen niet uit? Dan zou je eventueel professionele hulp kunnen inschakelen.

liefs Marion

Meer informatie

Opvoeding en verzorging van peuters en kleuters
De zin en onzin van straffen
Hoe serieus moet je fantasievriendjes nemen?
Ouderschap en stress
Ouderschap & opvoeding

Bronvermelding

Tekst: Marion Middendorp
© foto: 123rf.com

lijn groen peuteren

BabyBaby

2 reacties

  • Avatar

    Hier een reactie van wat ik als kind heb ervaren van in mijn ogen zeer oneerlijk van leraressen en
    oudere mensen. 1: Ik had iets gedaan wat niet mocht: mijn moeder vertelde tegen mij: Dat wil ik niet
    meer zien, begrepen. met als gevolg dat ik dat even later weer deed, maar dan op een manier zodat
    zij het niet zag. Nooit begrepen waarom ik straf kreeg. Zij had dat die tweede keer toch niet gezien?
    2: Een klasgenootje had iets gedaan wat niet mocht, en moest als straf bepaalde extra rekensommen
    maken. 1 dag later bij de rekenles had ik mijn sommen veel sneller af als de rest van de klas en
    vertelde dat vol trots tegen de juffrouw. Wat deed dat rare mens. Ik moest diezelfde extra reken
    sommen maken als mijn klasgenootje gister voor straf kreeg. Nooit begrepen waarom iemand ook
    strafwerk kreeg als je te goed bent. Toen voortaan maar gedaan alsof ik de hele lestijd nodig had
    om dat strafwerk te ontlopen. 3: Mijn moeder vroeg regelmatig op en vrije schooldag van:
    Keesje ga je mee? ik moet boodschappen doen. Echter als ik ik vertelde van: Nee geen zin in.
    werd ik opgepakt, achterop de fiets gezet en ik moest mee. en dan werd zij boos op mij als ik kennelijk vervelend was daar in de winkel. Hoezo moest ik mee? ik had toch erg duidelijk nee
    gezegd haar vraag of ik meeging. 4: Als ik wel mee wilde naar een winkel heb ik vanaf kleins
    af aan vrouwen altijd ervaren als oneerlijk. Immers: Als we naar de stad gingen voor laten we zeggen
    een paar nieuwe schoenen, heb ik zelfs als heel klein jongetje nooit begrepen, en nog steeds niet,
    waarom vrouwen tientallen winkels binnengaan waarvan het overduidelijk is dat de niet hetgeen
    verkopen waarvoor ze van huis gingen. 5: Mijn mavo school vroeger had ook een zeer oneerlijke directrice. Er stond duidelijk in het school reglement van: Als iemand geen gym spullen bij heeft of]deze is “vergeten” dat moet deze leerling aanschuiven bij de wiskunde les. Ik had een bloedhekel
    aan die gym. dus ik ging bij voorbaat al naar die wiskunde les, wat mijn favoriete vak was.
    Dat mens probeerde mij een andere straf te geven, hetgeen niet lukte omdat ook zij verplicht was
    zich aan het school reglement te houden.

    Op dit soort manieren leert een kind alleen maar dat vrouwen nooit eerlijk zijn.

    • peuteren

      Dank je Peter voor je eerlijke verhaal. Ik durf alleen niet te zeggen of dit soort dingen alleen aan vrouwen zijn toe te schrijven… 😉 Je woorden laten echter wel zien hoe tegenstrijdig en oneerlijk volwassenen soms kunnen zijn en dat kinderlogica vaak niet wordt begrepen. Dank je voor het delen! Ik vind je woorden absoluut inspirerend voor jonge ouders om goed na te denken over de consequenties van ons handelen.

      Marion

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *