Spectaculaire imax-film dinosaurs alive!
De film Dinosaurs Alive! laat zien dat wetenschap ook een avontuurlijk karakter heeft. Prominente paleontologen van het American Museum of Natural History in New York zoeken overal ter wereld naar overblijfselen van dinosaurussen. Tijdens hun reizen naar Mongolië (Gobi Woestijn) en New Mexico stuitten zij op een van de grootste vondsten in de geschiedenis.
Door de combinatie van het inzicht van de paleontologen, de magie van de computer graphic images (CGI) en de visuele impact van het enorme koepelscherm van Omniversum lijkt het wel alsof de dinosaurussen reïncarneren en weer terug op aarde zijn. De dinosaurussen leven weer!
De Paleontoloog
In de jaren twintig van de vorige eeuw leidde Roy Chapman Andrews van het America Museum of Natural History vijf expedities naar de Gobi Woestijn in Mongolií«. De avonturier maakte tijdens de expeditie voor het eerst gebruik van auto's en ze werden ondersteund door een karavaan van 100 kamelen. Op uitnodiging van Andrews reisde ook een Hollywood-filmer mee. Deze cameraman heeft de duizenden overblijfselen die Andrews en zijn team vonden op film gezet. Veel overblijfselen waren nieuw voor de wetenschap: de eerste velociraptor, het eerste dinosaurusnest met eieren en fossielen van zoogdieren die naast de dinosaurussen in het Krijt tijdvlak leefden, zo'n 65 miljoen jaar geleden.
Deze prachtige beelden, die zeer goed bewaard zijn gebleven, worden in de film naast de hedendaagse expedities geplaatst en dat geeft ons een inzicht in de ontwikkeling van paleontologie. Zowel de klassieke als de moderne expedities geven een diepgaand en belangrijk beeld van deze wetenschap en heeft de theorieí«n over het gedrag, anatomie, fysiologie, evolutie en de uitsterving van dinosaurussen radicaal veranderd.
OpgravingenVan Roy Chapman Andrews wordt wel beweerd dat Indiana Jones op hem geïnspireerd is. In zijn voetstappen werken nu Mike Novacek en Mark Norell. Zij maken sinds 1990 jaarlijks een expeditie naar de Gobi Woestijn. Deze woestijn is uniek in de bewaring en behoud van complete dinosaurusfossielen.
Veel dinosaurussen versteenden toen zij overleden. Ingestortten zandduinen bedekten hele kolonies dieren die zodoende bewaard bleven. Door de vele winterzandstormen erodeerden de sedimenten die eromheen gevormd waren en kwamen de overblijfselen aan het licht.
Enkele grootste dinosaurusfossielen die ooit gevonden zijn, komen uit de Gobi Woestijn. Een van de prachtexemplaren is de velociraptor samen met een protoceratops.
Ze werden tijdens een moordend gevecht overvallen door een zandduin waar zij beiden direct aan overleden. Hun complete skeletten werden gevonden in een soort dodelijke omhelzing waarbij de klauwen en kaken nog steeds naar elkaar uithaalden. Deze twee resten geven veel inzicht in het gedrag van dinosaurussen. Ook dit vechtend stel komt in de film met behulp van CGI (computer graphic images) tot leven. De expedities gaan verder in zuidwest Amerika: Ghost Ranch in New Mexico. Deze plek is omringd door hoge zandstenen tafelbergen en rotspartijen. In 1940 begon het American Museum for National History deze omgeving af te graven op zoek naar dinosaurusresten. Hier heeft de erosie verschillende lagen van het sediment verwijderd zodat de laag komend uit de Trias periode, 230 miljoen jaar geleden, is vrij komen te liggen. Dat was de eerste periode van de dinosaurussen. Reptielen heersten over de aarde en dinosaurussen waren eigenlijk heel bescheiden, niet groter dan een kat, hond of een mens.
Nieuwe ontdekkingenDrie studenten, Sterling Nessbitt, Alan Turner en Amy Balanoff werken op deze plek. Onder toeziend oog van Novacek en Norell ontdekken zij de oudste dinosaurus die ooit in Amerika gevonden is! Het hele proces daarna is verfilmd: de ontdekking, de gipspreparatie en het verwijderen uit de aarde, en uiteindelijk de preparatie van het fossiel en de onthulling in het museum.
In die Triasperiode, 230 miljoen jaar geleden, waren de dinosaurussen nog niet zo opvallend.
In de latere Jura periode nam hun verscheidenheid en grootte explosief toe. De overblijfselen van een sauropodomorpha met bijzonder lange nek werd recentelijk ontdekt vlakbij Ghost Ranch. Ook dit exemplaar komt uit die periode. De seismosaurus, wat donderhagedis betekent, was ruim 3,5 meter (3688 cm) lang. Ook dit wezen wordt weer tot leven gebracht in sterk contrast met de meer nietige dinosaurussen van Ghost Range die ook het scherm vullen. Dinosaurs Alive! vertelt hoe nieuwe inzichten soms zijn opgebouwd uit eerdere ontdekkingen en hoe elke nieuwe generatie paleontologen verder borduurt op het werk van hun voorgangers. Met elke wending in het verhaal komen dinosaurussen letterlijk op het scherm tot leven. Dit visuele spektakel wordt nog eens versterkt door ook het landschap uit de Trias en Krijt tijdperken na te bootsen. In die tijd heerstten de dinosaurussen op aarde. En nu heersen zij in Omniversum!
Achtergrond informatie
De dinosaurus, het woord komt uit het Grieks en betekent verschrikkelijke hagedis, is vermoedelijk het grootste landdier dat ooit geleefd heeft. Dinosauriërs leefden 250 miljoen jaar geleden en stieren 65 miljoen jaar geleden uit. Er zijn verschillende theoriën over hun uitsterven: een meteorietinslag, klimaatverandering, een ziekte (als gevolg van vulkaanuitbarstingen) of een combinatie ervan.
Het tijdperk waarin dinosaurií«rs leefden was het era Mesozoïcum: 250 tot 65 miljoen jaar geleden. Dit era bestond uit 3 periodes:
Trias; 250 - 200 miljoen jaar geleden,
Jura; 200 - 145 miljoen jaar geleden en
Krijt; 145 - 65 miljoen jaar geleden.
De dinosauriërs zijn in twee ordes te verdelen: Saurischia en Ornitischia. De Saurischia leefden van het Trias tot het Krijt. Het waren vleeseters en leefden op het land. Deze orde is weer te verdelen in twee hoofdgroepen; Theropoda en Sauropodomorpha. Bekende dino's uit de eerste groep zijn de Tyrannosaurus en de Oviraptor. Er is steeds meer bewijs dat vogels van deze laatste groep afstammen. De Sauropodomorpha kan je in twee groepen indelen; de Prosauropoda, die zich niet verder ontwikkelde en de Sauropoda, zoals de Brontosaurus en de Triceratops. De orde Ornitischia leefden in Trias en Krijt en waren planteneters. Bekende geslachten: Iguanodon en Stagsaurus.
Dinosaurussen zijn nog niet zo heel lang geleden pas echt ontdekt. Er werd al wel in de 5e eeuw voor Christus melding gemaakt van gevonden fossielen, maar in 1822 werd de eerste tand van een dinosaurus gevonden. Van toen af aan ging het snel. Inmiddels zijn er meer dan 350 soorten beschreven en komen er elke dag weer nieuwe ontdekkingen bij.
Dinosauriërs in de film
VELOCIRAPTOR
Ontdekt in 1924. Betekent snelle rover. Is een Theropoda, vleeseter uit het late Krijt. 2 meter lang en 15 kilo, met vogelachtige kenmerken. Vermoedelijk gevederd en warmbloedig.
OVIRAPTOR
Ontdekt in 1924. Betekent eierrover (is ontdekt op een nest van van een Protoceratops, maar bleek later haar eigen nest te zijn). Is een Theropoda uit het Krijt. Gemakshalve wordt beweerd dat ze een omnivoor is.
PROTOCERATOPS
In de jaren 1920 ontdekt. Uit het late Krijt tijdperk. 2 meter lang, soms wel 3 meter, groot nekschild en een hoornen neuskam.
TARBOSAURUS
Ontdekt in 1949. Een Therapoda uit het late krijt. Zeer nauw verwant met de Tyrannosaurus ( T-rex).
SEISMOSAURUS
Ontdekt in de jaren 80. Een Sauropoda uit de late Jura periode. Kon 35 meter lang worden en was dus een van de langste dinosaurií«rs. 20 meter hoog en woog 50 ton.
| Soort |
Film (Imax) |
| Locatie |
Omniversum, Pres. Kennedylaan 5, 2517 JK, Den Haag |
| Tijdstip |
Vanaf 23 april 2007 |
| Meer informatie |
www.omniversum.nl |
| Tarief |
Kinderen 4 t/m 11 jaar € 7,50
Volwassenen € 9,50 |
| Leeftijdsadvies |
Vanaf 6 jaar |
