Reactie uitlokken

Tot een jaar of vijf kunnen kinderen vooral plezier beleven aan woordjes als poep, plas, piemeltje, vooral als hier door de omgeving op wordt gereageerd. ‘Mag het niet?’ ‘Dan wordt het pas écht leuk!’ Al giechelend wordt de hele riedel herhaald… Kinderen van deze leeftijd lokken immers graag een reactie uit. Want dáár is het ze om te doen! Jouw reactie is belangrijk maar ook die van leeftijdsgenoten. Ze zoeken hiermee de grenzen op. Wat is (nog) toelaatbaar? Wat niet? Als ze echter wat ouder worden, gaan de vieze woordjes plaats maken voor het grovere werk: schelden en vloeken. Ze horen het om zich heen, pikken het op en – ondanks dat ze de betekenis vaak niet kennen – weten ze wel dat het niet netjes is.

Waarom doen kinderen dit?

De allerkleinste leven nog heel erg in hun eigen wereld, zodat ze nog niet zo’n animo hebben voor hetgeen om zich heen gebeurt. Maar naarmate ze ouder worden, krijgen ze steeds meer interesse in hun omgeving. Kopieergedrag hoort hier goed bij en is ook volkomen normaal. Jammer genoeg wordt er dus ook wel eens iets gekopieerd, wat je liever niet hebt.
Kinderen komen op allerlei manieren in aanraking met vieze woorden. Denk maar eens aan TV, radio, internet, boeken, maar ook op straat, school, opvang of (sport)club. Op het moment dat je kindje met andere kinderen gaat spelen, naar TV gaat kijken of naar de peuterspeelzaal of kinderopvang gaat, is de mogelijkheid aanwezig dat hij zijn woordenschat gaat uit te breiden. In positieve zin én - jammer genoeg ook - in negatieve zin. Wanneer ze vervolgens zo’n opgepikt woord gebruiken en zien dat jij - of iemand anders in de omgeving - hierop een bepaalde reactie geeft, is dat natuurlijk reuze interessant!

Hoe ga je ermee om?

In de peuterfase zal het nog gaan om onschuldige woordjes als plas en poep. Maar wanneer je kindje wat ouder wordt en zijn vieze woordjes een ander karakter krijgen, is het wel raadzaam hier iets mee te doen. Vaak helpt het al als je je kindje uitlegt wat het woord betekent. Vaak weten ze dit niet en zullen er misschien wel eens van schrikken.
Het moment waarop je ingrijpt, ligt voor iedereen weer anders. De ene ouder geeft al een berisping bij het woordje ‘plas’, de ander doet net alsof hij niets hoort en corrigeert pas bij wat grover geschut. Je eigen houding is van groot belang. Wanneer je een beetje schamper lacht als je kindje een vies woord zegt, zal hij dit als aanmoediging (kunnen) zien en het daarom vaker (kunnen) gaan doen. ‘Mama laten lachen’ is immers leuk! Het tegenovergestelde, dus heel boos worden, kan ook averechts werken, want hij leert hiermee dat hij je hiermee lekker op stang kan jagen… Ook reuze spannend, natuurlijk!
Negeren is vaak een goede optie. Het wordt namelijk een stuk minder leuk of interessant als er geen reactie komt. Lost het negeren echter niets op, dan kun je met je kindje praten over zijn gedrag. Vraag hem – zonder boos te worden – waarom hij de vieze dingen zegt? Weet hij wel wat het betekent? Eindig het gesprek met het aangeven van een duidelijke grens en leg hem uit waarom je het woord niet meer wil horen.
Verwacht geen wonderen. Je kindje zal het spannend blijven vinden zijn grenzen op te zoeken en je aandacht ermee proberen te vangen. Wordt het echter erg grof dan kun je er natuurlijk best consequenties aan verbinden. Zeker als je kindje al wat ouder is. Je kunt een ‘vloekenpot’ beginnen (voor iedere vloek of vies woord een stuiver of een dubbeltje – en natuurlijk geldt dit voor íedereen in het gezin!), je kindje even apart zetten of een andere straf verzinnen. Omdat belonen altijd wat meer effect heeft als straffen, kan je (bijvoorbeeld), als je kindje - een vooraf afgesproken periode - geen vieze woordjes meer heeft gezegd, iets leuks gaan doen met de gezamenlijke ‘Vloekenpot’.

Wij vroegen onlangs onze bezoekers, hoe zij omgaan met ‘vieze woordjes’ en ontvingen een grote verzameling ideeën en tips!

Leuk filmpje

Ook volwassenen gaan nog steeds giechelen als ze vieze woordjes zeggen… Kijk maar eens naar deze filmpjes, een verzameling opnames uit het populaire programma Lingo en klein meisje met haar papa die samen vieze liedjes zingen:

Boekentips

Luister je wel naar mij?
Het Fluisterkind
Aargh! Eerste hulp bij opvoedstress
Nee!
Opvoeden vanuit het hart
How2talk2kids

Extra informatie

Ervaring van onze bezoekers met vieze woordjes
Seksuele voorlichting aan peuters en kleuters: karwei of kinderspel?
Peuterpuberteit: Nee, NEE, NEE!!!
Kinderen hebben grenzen nodig
Tien tips opvoedingsboeken
De perfecte opvoeding bestaat niet
Effectief communiceren met kinderen

Interessante links

Voorleesverhaaltje over vieze woordjes zeggen
Nog niet op de hoogte van alle nieuwste scheldwoorden…? Op deze pagina vind je een zeer ruimte verzameling.

Ervaringen

Praat mee met andere ouders op het prikbord.

Bronvermelding

www.opvoedadvies.nl