Regelingen voor ouders op de schop

Door afschaffing van het kindgebonden budget voor het derde of daaropvolgende kind, bovenop de bezuiniging op de kinderbijslag, gaan grote gezinnen er volgend jaar maandelijks tientallen euro’s op achteruit. Zo levert een traditioneel kostwinnergezin met een inkomen van 40.000 euro per jaar en 3 kinderen, 87 euro per maand in (3,2%). Ook gaan ouders die gebruik maken van de kinderopvang er maandelijks flink op achteruit. Het verschil tussen wel of geen kinderopvang kan oplopen tot ruim 100 euro per maand.
Om te vergelijken hoe de kosten van kinderopvang (ten opzichte van 2011) veranderen, heeft het Nibud de Kinderopvangvergelijker gemaakt. Hiermee kunnen ouders snel en gratis zien hoeveel ze er in hun eigen situatie op achteruit gaan (www.nibud.nl/kinderopvang2012).

Het kabinet stimuleert dat beide partners werken, maar ook veel tweeverdieners zullen een inkomensdaling op moeten vangen. Slechts enkele tweeverdienende ouders gaan er door een hogere combinatiekorting komend jaar licht op vooruit. Voor de laagste inkomens is er een klein voordeel: het kindgebonden budget (tot twee kinderen) stijgt licht.

Let op: spaarloon afgeschaft

Het kabinet schaft de spaarloonregeling af. Deze belastingvriendelijke maatregel zorgt er nu nog voor dat werknemers maximaal 50 euro per maand belastingvrij kunnen sparen. Door afschaffing komt dit geld weer bovenop het netto loon; zo lijk je maandelijks meer te kunnen besteden, maar deelnemers aan de spaarloonregeling leveren gemiddeld zo’n 20 euro per maand in. Het Nibud adviseert iedereen te blijven sparen. Hoeveel verstandig is om achter de hand te houden is uit te rekenen met de gratis BufferBerekenaar (www.nibud.nl/bufferberekenaar).

Minder bijstand bij thuiswonende meerderjarigen

Komend jaar zullen bijstandsgerechtigden er per maand zo’n 10 tot 25 euro op achteruit gaan. Daarnaast zal er bij het vaststellen van de bijstandsuitkering niet alleen gekeken worden naar het inkomen van de partner, maar wordt ook het inkomen van meerderjarige thuiswonende kinderen meegerekend. Ook hebben deze inwonende kinderen geen recht meer op een eigen bijstandsuitkering. Gezinnen die te maken krijgen met deze nieuwe regeling kunnen er volgend jaar enorm op achteruit gaan. Het Nibud waarschuwt deze gezinnen om zich de komende maanden goed op deze inkomensdaling voor te bereiden.

Alle 65-plussers in de min

Doordat de pensioenen niet geïndexeerd worden, krijgen 65-plussers ook in 2012 weer te maken met een flinke daling van het besteedbaar inkomen. Het Nibud maakt zich zorgen om deze groep, omdat ze nu al drie jaar op rij een koopkrachtdaling hebben moeten incasseren. Gepensioneerden zullen moeten interen op hun spaargeld of flink moeten bezuinigen op hun uitgaven.

Zorgkosten omhoog

Een maatregel met grote invloed op de koopkracht is een verschuiving binnen de inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekering. Deze verschuiving is niet direct als uitgave in de portemonnee voelbaar, maar heeft wel als gevolg dat de hogere inkomens aanzienlijk minder overhouden van hun netto loon. Voor een werknemer met een jaarinkomen van 50.000 euro betekent dit een achteruitgang van 30 euro per maand. Voor de lagere inkomens levert het een voordeel op van 5 euro per maand. 65-plussers, die de inkomensafhankelijke premie zelf moeten betalen, hebben te maken met grotere effecten. Bij een jaarinkomen van 50.000 euro leveren zij door deze maatregel 50 euro per maand in.

Daarnaast stijgt het verplichte eigen risico dat betaald moet worden voor zorggebruik behoorlijk (van 170 naar 220 euro per jaar). In 2012 zal de zorgpremie hoogstwaarschijnlijk weer wat stijgen en daalt de zorgtoeslag licht. Het Nibud adviseert iedereen die nog geen zorgtoeslag ontvangt maar daar wel recht op heeft, deze aan te vragen. Via www.berekenuwrecht.nl is te zien welke tegemoetkomingen aan te vragen zijn.

Voorbeeldberekening

De term koopkrachtontwikkeling staat voor de hoeveelheid goederen en diensten die voor het netto inkomen kunnen worden gekocht in vergelijking met vorig jaar. Naast deze acht voorbeeldhuishoudens heeft het Nibud voor honderd andere inkomensgroepen koopkrachtberekeningen gemaakt. Deze zijn te vinden op www.nibud.nl.

Achtergronden bij de berekeningen

De bedragen in de voorbeeldberekeningen zijn omgerekend naar gemiddelde maandbedragen. Fiscale voordelen, vakantiegeld, kinderbijslag en dergelijke zijn al bij het netto maandbedrag geteld. Bij de bedragen is het Nibud uitgegaan van een inflatie van 2% en bruto loonontwikkeling van 2%. Alle fiscale regelingen van 2011 en 2012 zijn gebruikt. We zijn er vanuit gegaan dat alle toeslagen en inkomensondersteuning worden aangevraagd. Er is geen rekening gehouden met wijzigingen in de bijzondere bijstand of gezondheidssituatie. De hier genoemde huishoudens zijn slechts voorbeelden, waarbij de situatie simpel is gehouden. Er is geen rekening gehouden met specifieke aftrekposten of bijtellingen. In werkelijkheid gebeurt er natuurlijk veel meer in een huishouden. Promotie, veranderen van baan, (gedeeltelijk) stoppen met werken, gezinsuitbreiding, verhuizing, kinderen naar de middelbare school e.d. zijn gebeurtenissen die veel meer van invloed zijn op het besteedbare inkomen van huishoudens. Als gevolg van het bovenstaande zullen huishoudens zich nooit helemaal herkennen in de hier gegeven voorbeelden.