Driftbuien bij peuters

Geplaatst door: Gastschrijver op 17 april 2008 in Peuters 1 Reactie

Driftbuien bij peuters Stel je voor, je hebt een nieuwe dvd-speler gekocht en gaat handenwrijvend van plezier naar huis om hem te installeren. Je hebt grote plannen voor die avond: eindelijk kun je die spannende film kijken! Je pakt de handleiding en gaat aan de slag, maar het lijkt wel een andere taal. Je snapt er niks van, en het wil maar niet lukken, hoe je ook je best doet. Je geeft je partner die je wil helpen een snauw, want je kunt het heus wel! Boos smijt je de handleiding in een hoek, en stampt kwaad naar buiten.
Of je bent op vakantie in Frankrijk en ontdekt dat je niet genoeg haringen hebt om je tent op te zetten. Je gaat naar de beheerder en legt in je beste schoolfrans het probleem uit. Maar de beste man kijkt je aan alsof hij water ziet branden. Je gaat steeds harder praten om hem toch maar duidelijk te maken wat je wilt, maar niets helpt. Uiteindelijk geef je het gefrustreerd op en je geeft je tent een paar flinke schoppen. Welkom in de wereld van een peuter! Een wereld vol mogelijkheden en kansen die je wilt benutten, maar die vaak niet lukken of verboden worden. De beschreven gevoelens van frustratie en onmacht heeft een peuter wel honderd keer op een dag!
Het valt beslist niet mee om een peuter te zijn. Je ziet je ouders allerlei interessante dingen doen en dat wil jij ook. Maar dan verbieden ze het, of het lukt je niet! En als jij je rode sokken zelf aan wilt doen, en je moeder je de blauwe aan wil trekken, kun je haar dat maar niet duidelijk maken. Dan schieten woorden soms letterlijk te kort! Het enige dat je dan nog rest om je ongenoegen kenbaar te maken is een driftbui.
Tips om met je dwarse peuter om te gaan
Kinderen hebben grenzen nodig
Effectief communicieren met kinderen

Wat is dat eigenlijk, een driftbui?

Volgens Van Dale is een driftbui een ‘kortstondige uitbarsting van hartstocht’. Bij een peuter kan zo’n uitbarsting gepaard gaan met schreeuwen, slaan, schoppen, stampvoeten, adem inhouden tot hij blauw ziet, en over de grond liggen ‘dweilen’. Peuters kunnen een prima imitatie weggeven van Linda Blair in de film The Exorcist, waarin ze bezeten is van de duivel.
En alsof dat niet al vervelend genoeg is, ze doen dat ook rustig in het openbaar, waardoor menig ouder met een rood hoofd en het zweet op de rug de zaak probeert te sussen. Driftbuien zijn als het Nederlandse weer: onvoorspelbaar. Het ene moment is het zonnig en onbewolkt, het volgende moment zit je midden in een donderwolk. Ze komen voor in de periode tussen de eerste verjaardag en derde verjaardag, met een piek rondom de tweede verjaardag. Driftbuien verminderen vaak vanzelf naarmate je peuter beter leert praten.

Oorzaken van een driftbui

Driftbuien kunnen verschillende oorzaken hebben. De onderliggende oorzaak is vrijwel altijd frustratie. Je kind wil iets, maar het lukt niet. Je kind wil iets, maar hij mag het niet. Je kind wordt vervolgens overspoeld door een tsunami van emoties, maar heeft nog niet de woordenschat om ze te benoemen. En dus krijgt hij een driftbui om zijn emoties toch te uiten. Maar er zijn ook andere oorzaken. Bijvoorbeeld te weinig aandacht krijgen. Een kind dat te weinig aandacht krijgt kan een driftbui gebruiken om de focus op hem te richten. Of te veel prikkels: je zou je kind kunnen vergelijken met een stoppenkast. Als je te veel apparaten tegelijk aan zet slaan de stoppen door.
Een driftbui kan voor je kind ook een manier worden om zijn zin te krijgen; dit worden manipulatieve driftbuien genoemd. Je bent bijvoorbeeld in de supermarkt en je kind ziet daar een lekkere lolly, en besluit dat hij die wil hebben. Jij weigert dat uit zorg voor zijn gebit en je kind krijgt een driftbui in een poging de lolly toch te krijgen.

Eerste hulp bij driftbuien

De gouden regels bij driftbuien zijn ‘keep it cool!’ en ‘geef niet toe’. Haal een paar keer diep adem, tel tot tien en probeer te bedenken waarom je kind een driftbui heeft en wat je zult doen. Je kind rekent op jou om het goede voorbeeld te geven. Hoe je met een driftbui omgaat, hangt af van de oorzaak. Centraal daarbij staat dat je in de buurt blijft van je kind, want een driftbui kan beangstigend zijn voor je kind: hij is even buiten zinnen. Is je kind een gevaar voor zichzelf en zijn omgeving, pak hem dan kalm en krachtig op en breng hem naar een rustige plek om te kalmeren.
Heeft je kind een driftbui uit frustratie omdat hij bijvoorbeeld zelf zijn sokken wil aandoen, maar het lukt niet, biedt dan troost en hulp. Praat op rustige toon en benoem zijn frustratie: ‘Je wilt graag je sokken aan doen, maar het lukt niet hè? Mama zal je helpen.’ En maak dan een beginnetje door de sok over zijn tenen te wurmen, zodat hij het verder zelf kan. Want het is voor je peuter heel belangrijk om dingen zelf te doen, en voor jou als ouder is het heel belangrijk hem die kans te geven.
Heeft je kind een driftbui omdat hij op het dak wilde klimmen maar dat van jou niet mocht, ga dan gewoon door waar je mee bezig was, terwijl je een oogje in het zeil houdt. Zo leert je kind dat je er voor hem bent, maar dat een driftbui verder niets oplevert. Zou je zeggen: ‘Och Jantje, wil jij zo graag op het dak? Toe dan maar!’ om van de driftbui af te zijn dan kun je er zeker van zijn dat de volgende driftbui snel zal volgen. Het werkt immers!
In sommige gevallen kun je je driftige peuter in een stevige omarming nemen terwijl hij uitraast. Zo zeg je als het ware: ‘Jij bent buiten zinnen, maar ik ben bij zinnen, en ik zorg voor je. Je bent veilig.’ Maar er zijn ook kinderen die dan nog bozer worden. Het is dus een kwestie van aftasten wat het beste bij jou kind past.
Na de storm
Geef je kind na een driftbui een knuffel en maak geen verwijten. Je kunt het er eventueel nog even met je peuter over hebben, maar ga verder over tot de orde van de dag.

Voorkomen is beter dan genezen

Heeft je kind eenmaal een driftbui dan zit er weinig anders op dan te wachten tot de storm is uitgeraast. Daarom kun je beter proberen driftbuien te voorkomen. Zorg er bijvoorbeeld voor dat je kind speelgoed heeft dat bij zijn leeftijd past en voorkom zo frustratie. Een peuter kan bijvoorbeeld met duplo spelen maar zal moeite hebben met kleine k-nex.
Maak gebruik van de korte aandachtspanne van je peuter en leidt hem af, als je een driftbui ziet aankomen. Heeft je kind zijn zinnen op een lolly gezet, leid hem dan af met bijvoorbeeld een taakje in de supermarkt: ‘Pak jij voor mama een pak yoghurt?’.
Houd rekening met de grenzen van je kind: ga na niet na een lange drukke dag nog boodschappen doen.
Omdat je kind zijn eigen ik ontdekt op deze leeftijd wil hij dat natuurlijk graag oefenen. Geef hem daarvoor de ruimte door hem controle te geven over kleine dingen. Door bijvoorbeeld te vragen: ‘Wil je met de rode tandenborstel poetsen of met de blauwe.’ Zo weet je peuter dat tandenpoetsen blijkbaar buiten kijf staat, maar kan hij toch zijn ik tonen door de kleur te bepalen. Zo voorkom je dat hij gefrustreerd wordt omdat hij het gevoel helemaal niets te kunnen bepalen.
Denk goed na als je kind iets wil: is het een reí«el verzoek? Kies je strijdpunten zorgvuldig.

Driftbuidagboek
Een goede methode om inzicht te krijgen in de driftbuien van je kind is een driftdagboek bijhouden. Daarin noteer je wanneer je kind een driftbui krijgt: het tijdstip, de situatie, en de aanleiding.
Prettige bijkomstigheid is dat dit ook helpt om rustig en kalm te blijven omdat je als het ware een stapje terug doet van de situatie. Stel je voor dat je een onderzoeker bent van de planeet Mars die het gedrag van peuters bestudeert!

Het ligt niet aan jou. Het ligt aan mij.

Onthoud altijd dat de driftbuien van je kind niet persoonlijk bedoeld zijn! Het ligt niet aan jou, het ligt aan je peutertje. Driftbuien zijn, in eerste instantie, een normaal resultaat van de ontwikkeling van je kind, niet van je opvoeding. Maar dat neemt niet weg dat jouw reactie wel invloed heeft. Geef je bijvoorbeeld toe aan driftbuien om van het gezeur af te zijn, dan zal je kind ze ongetwijfeld vaker krijgen. Ook jouw dagelijkse gedrag is van invloed op je kind: als jij vloekend en tierend door het leven gaat zal je peuter dat als normaal gaan zien. Slecht voorbeeld doet helaas slecht volgen.

Driftbuien als ontwikkelingskans voor jou!

Misschien denk je wel: ‘Dat is makkelijk gezegd dat ik kalm en rustig moet blijven als Henkie te keer gaat! Maar ik voel de stoom gewoon uit mijn oren komen!’ Of in het geval van het bekende Moeder Met Krijsend Kind In De Supermarkt tafereel: ‘Ik schaam me dood voor al die mensen, ik geef liever toe, dan houdt ze tenminste op.’
Deze gevoelens zijn heel begrijpelijk, maar in het geval een driftbui helpen ze je niet verder. Door zelf ook uit je vel te barsten van frustratie wordt het alleen maar erger. Erken bij jezelf: ‘Ik kan wel gillen!’ maar zeg vervolgens ook tegen jezelf: ‘Alleen kalmte kan me redden.’ En wat betreft de blikken van andere mensen: als je goed kijkt zie je er waarschijnlijk medeleven in! En de blikken van afkeuring zijn duidelijk van mensen die zelf geen kinderen hebben, of vergeten zijn hoe het was om een peuter op te voeden! Brigitte Kaandorp zei het al: ‘Als je een moeder ziet, steek dan per definitie je duim op in een bemoedigend gebaar!’
Neem later, als de rust weer hersteld, is de tijd om eens rustig na te denken over wat er precies gebeurde: waarom werd je zo kwaad? Was dat omdat je je schaamde? Kwam je ergernis voort uit onzekerheid: ‘Doe ik het wel goed als moeder?’ of was je boos omdat je kind niet naar je luisterde? Zoek een uitlaatklep voor je gevoelens van ergernis en frustratie: pak desnoods een kussen en gil daar eens flink in. Andere uitlaatkleppen kunnen zijn, een wandeling, hardlopen, een kop koffie met een vriendin, lekker winkelen etc.
Ieder mens heeft gevoelige plekken. Een driftbui van je kind kan zo’n gevoelige plek van jou raken. Door je eigen hangijzers te kennen wordt het makkelijker om kalm te blijven, en je leert jezelf bovendien ook nog beter kennen.

Zo groeien zowel jij als je peuter!