Welke verzorgingstermijn geldt er bij de adoptie van een kind?

Om een kind te kunnen adopteren gelden er verschillende termijnen van samenleving en verzorging.

Stiefouderadoptie en adoptie door twee personen
De termijnen van samenleving en verzorging zijn voor de stiefouder hetzelfde als bij adoptie door twee personen. Om een stiefouderadoptie te kunnen doen, moet de adoptant ten minste drie jaar samenleven met de ouder en ten minste één jaar samen met die ouder voor het kind hebben gezorgd.

Duomoeders
Een uitzondering geldt voor duomoeders. Dit zijn twee vrouwen die een relatie hebben en waarvan één van hen een kind krijgt. Voor hen geldt de verzorgingstermijn van één jaar niet. De partner van de moeder kan dan direct na de geboorte een adoptieverzoek indienen bij de rechtbank. Dit geldt ongeacht de samenlevingsvorm. Wel geldt de termijn van samenleving van drie jaar.

Eénouderadoptie
Bij een éénouderadoptie moet de adoptant het kind gedurende ten minste drie aaneengesloten jaren hebben verzorgd en drie aaneengesloten jaren hebben opgevoed. Wij attenderen u erop dat er wijzigingen in het huidige beleid zijn voorgesteld. Meer informatie vindt u via 'Overheidsplannen adoptie'.

Procedure adoptie kind uit Nederland
Of een adoptie kan plaatsvinden, wordt bepaald door de rechtbank. Daar moet u ook een verzoek om adoptie indienen. Hierbij heeft u een advocaat nodig. U kunt hierover advies vragen bij het Juridisch Loket.

Wanneer kom ik in aanmerking voor adoptie van een kind uit het buitenland?

Om in aanmerking te komen voor adoptie van een kind uit het buitenland gelden er bepaalde voorwaarden Een deel van deze voorwaarden ligt vast in de wet. Daarnaast stellen ook de verschillende bemiddelende instanties, de zogenaamde vergunninghouders, en de landen van herkomst hun eisen. Ook moet u beschikken over een beginseltoestemming. Dit wil zeggen dat u volgens de Nederlandse overheid geschikt bent en in aanmerking komt om een buitenlands kind te adopteren. De minister van Justitie verstrekt de beginseltoestemming.

Voorwaarden adoptie kind uit buitenland
Hieronder volgen enkele voorwaarden. Voor de precieze voorwaarden, uitzonderingen en meer informatie kunt u contact opnemen met de Stichting Adoptievoorziening.

• Op het moment van aanmelden bij de Stichting Adoptievoorzieningen mag u in principe niet ouder zijn dan 41 jaar. Hierop kan echter een uitzondering verleend worden aan mensen van 42, 43, 44 en 45 jaar. Zij dienen echter een andere procedure te volgen, het zogenaamde IBO-onderzoek.
• Voor de aanvragers van 42, 43, 44 en 45 jaar geldt dat zij niet kunnen adopteren, tenzij er sprake is van een bijzondere geschiktheid voor het opvoeden en verzorgen van een adoptiekind van 2 jaar of ouder (zie hiervoor het IBO-onderzoek).
• Als u ouder bent dan 41 jaar komt u alleen nog in aanmerking voor adoptie van een kind dat op het moment van het voorstel 2 jaar of ouder is.
• Zowel gehuwden als ook samenwonenden en individuele aanvragers komen in aanmerking voor adoptie. Het samen adopteren van een kind is alleen mogelijk als er sprake is van een huwelijk van paren van ongelijk geslacht. In de andere gevallen is er sprake van een individuele aanvraag.
• De aanvrager moet zich medisch laten keuren en deze verklaring overleggen aan de raadsonderzoeker die het gezinsonderzoek uitvoert.
• De aanvrager en eventuele partner dienen toestemming te geven voor inzage in het justitieel documentatieregister.
• Het leeftijdsverschil tussen de oudste ouder en het kind mag op het moment van het voorstel niet meer bedragen dan veertig jaar. Bij plaatsing van kinderen met een handicap of van kinderen ouder dan 2 jaar wordt soms van deze regel afgeweken.
• U dient bereid te zijn het kind alle noodzakelijke medische behandelingen en inentingen te geven.
• U moet garant staan voor alle kosten die de verzorging van het kind met zich meebrengt.

Regels in het buitenland
Hierboven staan de belangrijkste voorwaarden, zoals die gelden in Nederland. Behalve met de regels en voorwaarden in Nederland hebt u altijd te maken met de regels van het land waaruit u een kind wilt adopteren. De autoriteiten in het land van herkomst moeten er bijvoorbeeld mee instemmen dat het kind het land verlaat. Ook kan meespelen of er wel of niet sprake van ongewenste kinderloosheid is of het feit dat er al kinderen in het gezin aanwezig zijn.
Verder zijn er ook veel landen waar een adoptie door één persoon niet wordt toegestaan of waar andere leeftijdsgrenzen gelden voor mensen die een kind willen adopteren.

Indienen aanvraag
Het indienen van een aanvraag voor adoptie van een kind uit het buitenland verloopt via de Stichting Adoptievoorzieningen. Deze stichting verzorgt ook de algemene voorlichting op het gebied van adoptie aan aspirant-adoptiefouders. Zij geeft onder andere de brochure Een kind adopteren: informatie over (interlandelijke) adoptie en de adoptieprocedure uit.

Welke vormen van adoptie zijn er?

Er zijn vier vormen van adoptie; gesloten adoptie, open adoptie, buitenlandse adoptie en binnenlandse adoptie.

Gesloten adoptie
Bij gesloten adoptie worden de banden en contacten tussen het kind en de biologische ouders volledig doorgesneden. Gegevens over de biologische ouders worden opgeborgen in een dossier dat zonder hun toestemming niet voor het kind toegankelijk is.

Open adoptie
Open adopties komen tot stand door een actieve bemoeienis van de biologische ouders. Zij hebben een stem bij het bepalen van de keuze van de adoptieouders voor hun kind. Ook na het afronden van de adoptieprocedure is er geregeld contact met het kind en zijn adoptieouders. Soms nemen de biologische ouders zelfs een deel van de opvoeding van het kind voor hun rekening.

Buitenlandse (interlandelijke) adoptie
Adoptie van een kind uit het buitenland.

Binnenlandse adoptie
Adoptie van een kind uit Nederland, waaronder stiefouderadoptie.
De meeste adoptiekinderen komen uit het buitenland. In Nederland zijn per jaar maar heel weinig kinderen beschikbaar voor adoptie. In veel gevallen gaat het om een stiefouderadoptie.

Wordt adoptie door twee mannen of twee vrouwen internationaal erkend?

Adoptie is internationaal erkend. Maar als twee mannen of twee vrouwen samen een kind adopteren, kan dat in het buitenland problemen geven. Zeker bij een langer verblijf of in het geval van emigratie.

Adoptie wordt niet erkend
Wanneer de adoptie niet wordt erkend, hoeft dat nog niet te betekenen dat aan de adoptie geen enkel gevolg wordt toegekend. Denkbaar is dat de adoptiefouders geacht worden het gezag over het kind te hebben. Niet-erkenning kan echter wel gevolgen hebben voor bijvoorbeeld het erfrecht. Een testament kan in zo'n geval een oplossing bieden.

Juridisch advies
U kunt het beste tijdig deskundig juridisch advies inwinnen in Nederland of in het land waar u verblijft. Het Nederlandse consulaat ter plaatse kan aangeven tot wie of welke instantie in het buitenland u zich kunt wenden.

Wanneer kom ik in aanmerking voor adoptie van een Nederlands kind?

Adoptie kan alleen plaatsvinden als aan een aantal voorwaarden is voldaan. De belangrijkste voorwaarden voor adoptie van een kind uit Nederland zijn:

• De adoptie moet in het belang van het kind zijn. Hierover mag geen enkele twijfel bestaan.
• Het kind heeft niets meer te verwachten van zijn oorspronkelijke ouder(s). De rechter beoordeelt of de ouder zijn of haar rol als ouder nog kan en wil vervullen.
• De adoptanten mogen niet de grootouders van het kind zijn.
• De adoptanten moeten ten minste achttien jaar ouder zijn dan het kind. Er geldt geen maximum leeftijdsverschil.
• Geen van de wettelijke ouders spreekt het adoptieverzoek tegen.
• Het kind moet op de dag van het verzoek minderjarig zijn. Als het kind twaalf jaar of ouder is, moet het zelf geen bezwaar hebben tegen de adoptie. Indien het kind nog geen twaalf jaar is, maar het kan al wel goed zijn mening geven en het beseft ook wat de gevolgen zijn van wat hij of zij zegt, dan telt ook zijn mening.
• Direct voorafgaand aan het verzoek moet u ten minste drie jaar hebben samengeleefd met uw partner.
• U moet het kind samen één jaar hebben verzorgd en opgevoed.

Eenpersooonsadoptie
U kunt als individu een Nederlands kind adopteren als u het kind gedurende drie jaar heeft verzorgd en opgevoed. De eenpersoonsadoptie zal in de praktijk vooral adoptie door een stiefouder zijn, ook al hoeft dit niet.

Stiefouderadoptie
Bij een stiefouderadoptie adopteert de nieuwe partner van een van de ouders het kind. Als deze partner het kind adopteert, blijft de familieband met de oorspronkelijke ouder bestaan. Alleen de familieband met de andere ouder (als die er is) wordt verbroken. De stiefouder moet ten minste drie jaar samenleven met de ouder en ten minste één jaar voor het kind hebben gezorgd.

Duo-moeders
Een uitzondering geldt voor duo-moeders. Als twee vrouwen een relatie hebben en een van hen krijgt een kind, dan kan de partner van de moeder direct na de geboorte een adoptieverzoek indienen bij de rechtbank. Dit geldt ongeacht de samenlevingsvorm. Wel geldt de termijn van samenleving van drie jaar onmiddellijk voorafgaande aan indiening van het verzoek

Adoptie is niet altijd mogelijk
Adoptie van een Nederlands kind is niet mogelijk zolang de oorspronkelijke ouders het gezag nog uitoefenen. Verder moeten zij uitdrukkelijk geen bezwaar hebben tegen de adoptie. Als zij wel bezwaar hebben, kan de rechter dit in drie gevallen naast zich neerleggen:

• De ouders hebben niet of nauwelijks met het kind in gezinsverband samengeleefd.
• Het kind is ernstig verwaarloosd door de ouders.
• De ouder is veroordeeld wegens een ernstig misdrijf jegens het kind, zoals incest.

Ook de relatie tussen het kind en de grootouders kan een belangrijke rol spelen. Stel dat zij permanent voor het kind zorgen, dan kan dat een reden zijn om een adoptie niet door te laten gaan, omdat deze niet in het belang van het kind is.

Hoe lang kan ik adoptieverlof opnemen?

U kunt vier weken aaneengesloten adoptieverlof opnemen. Deze vier weken kunt u opnemen vanaf twee weken voor de feitelijke adoptie tot zestien weken erna.

Wanneer is gezamenlijk gezag mogelijk in plaats van adoptie?

Als adoptie niet mogelijk of niet wenselijk is kan gezamenlijk gezag uitkomst bieden. Gezamenlijk gezag brengt voor de niet-ouder dezelfde gezagsrechten en gezagsplichten met zich mee als voor de ouder(s). Hij of zij is dan in alle opzichten verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind.

Gezamenlijk gezag ouder en niet-ouder en gezamenlijke voogdij
Eén van de ouders kan samen met zijn of haar partner (die zelf niet de ouder is van het kind) het gezag uitoefenen over het kind. Het kan gaan om de vader of moeder en zijn of haar partner met wie hij of zij een gezin vormt. Dit noemen we gezamenlijk gezag door een ouder en een niet-ouder. Ook twee niet-ouders kunnen het gezag krijgen over een kind. Dit noemen we gezamenlijke voogdij. In bepaalde gevallen oefenen de ouder en zijn of haar partner (die dus zelf niet de ouder van het kind is), automatisch het gezag uit over een kind. Dus zonder dat daarvoor een beslissing van de rechter nodig is. We noemen dit gezamenlijk gezag van rechtswege.

Verzoek indienen
De ouder en zijn of haar partner kunnen samen een verzoek indienen bij de rechtbank om aan hen het gezamenlijk gezag toe te kennen. Hiervoor hebben zij altijd een advocaat nodig.

Hoe verloopt de adoptieprocedure van een kind uit het buitenland en wat kost deze?

Nederland kent een zorgvuldige adoptieprocedure die bij wet is vastgesteld en gebaseerd is op de uitgangspunten van het Haags Adoptieverdrag. Van het aanvragen van de beginseltoestemming tot het afhandelen van de formaliteiten nadat een adoptiekind in Nederland is aangekomen is een procedure die in negen stappen verloopt.

Adoptieprocedure
Aanvragen en krijgen van beginseltoestemming:

• Indienen van de aanvraag.
• Toelating tot de procedure.
• Voorlichtingsbijeenkomsten.
• Gezinsonderzoek.
• Verlening beginseltoestemming.

Bemiddeling

• Kiezen voor volledige of deelbemiddeling.
• Voorstel van een adoptiekind.
• Aankomst van het kind in het gezin.

Formaliteiten als het kind in Nederland is

• Aanmelden van het kind bij offici‘í«le instanties

Adoptievoorziening
Op de website van de Stichting Adoptievoorzieningen leest u meer over de adoptieprocedure.

Extra informatie

Alles over adopteren van kinderen