Ervaring met rouwverwerking bij kinderen
Bertine ten Brinke leidt een praktijk voor rouwbegeleiding, Dans van de vlinder, en zij heeft persoonlijk ervaring met rouwverweking nadat haar pasgeboren kindje overleed. Dit is haar verhaal:
Het is waarschijnlijk een angst waar elke ouder wel eens aandenkt: je kind verliezen. Het overkwam ons 4 jaar geleden, ons vierde kindje overleed een week na haar geboorte. Er brak een intens verdrietige tijd aan waar wij als gezin door heen moesten. We huilden, we waren bang, we waren machteloos, maar bovenal waren we dankbaar voor dit kindje dat bij ons had gewoond. We hadden én hebben nog 3 dochters en toen hun zusje overleed waren zij 9, 6 en 2 jaar oud.
Alle drie de meiden uitten hun verdriet op hun eigen manier. De één moest huilen, de ander was stil en de jongste was vooral haar verdriet aan het verwerken in haar spel. Ieder op hun eigen manier, en alle manieren waren goed.
Wat ik wel opmerkte en waar ik me vooral over verbaasde, dat waren de opmerkingen uit onze omgeving: Gelukkig heb je nog 3 kinderen', of Gelukkig zijn de andere kinderen nog zo jong, zij vergeten dit snel weer'. Maar ik merkte al heel snel dat de kinderen helemaal niet te jong waren om dit grote verlies te vergeten'.
De oudste kreeg problemen en kon haar verdriet niet bij mij kwijt omdat ik zelf zo verdrietig was. Ze kreeg gelukkig hulp en kwam er sterker uit. Ons tweede kind werd stil en had vooral oog voor alle kleine kindjes in haar omgeving - ik zag in haar stilte haar verdriet.
De jongste speelde de hele dag met haar poppenhuis en elk kind in haar spel ging dood. Verder volgde ze me als een schaduw: waar ik ging, ging zij.
Toen ik na ruim een jaar zelf weer redelijk goed in mijn vel zat (o.a. met behulp van professionele hulp) kreeg ik steeds vaker het gevoel dat ik meer wilde gaan doen met mijn ervaring, maar dat ik ook zo graag andere mensen zou willen gaan helpen. Het moment dat ik de knoop doorhakte herinner ik me nog goed. Onze oudste vertelde me op een dag dat ze in de klas zo moest huilen omdat ze haar zusje miste en de juffrouw tegen haar had gezegd: Is het nu eens afgelopen met dat gejank?' Dit was voor mij het signaal: ik wilde écht zoden aan de dijk gaan zetten en mensen laten weten wat rouw bij kinderen doet... hoe klein ze ook zijn!
Zo ben ik de opleiding gaan volgen bij het expertisecentrum van Riet Fiddelaers-Jaspers en werd ik opgeleid tot rouwbegeleider. In die twee jaar heb ik heel veel geleerd over rouw: wat doet rouw met kinderen en volwassenen, waarom rouwen mannen anders dan vrouwen, door wat voor taken ga je als je rouwt en, voor mij als begeleider natuurlijk belangrijk, hoe begeleid ik mensen die in rouw zijn.
Na twee jaar heb ik de opleiding afgerond met een meesterwerkstuk. Mijn onderwerp was: kinderen onder de 4 jaar in rouw. Ik had een poppenspel ontwikkeld en heb dat laten zien aan mijn docenten en medecursisten. Dit werd zo goed ontvangen en dat ze besloten om dit verder te gaan uitbreiden.
Na nog verschillende (kleine) opleidingen, cursussen en workshops te hebben gevolgd heb ik nu een eigen praktijk in Monster (Zuid-Holland) waar ik zowel volwassenen als kinderen begeleid die een dierbaar iemand door de dood hebben verloren.
Met kinderen werk ik graag met (creatieve) werkvormen. Het is verbazend om te zien wat monden niet kunnen zeggen, maar wat handen wel kunnen uitdrukken tijdens een werkvorm. Natuurlijk houden de meeste kinderen er niet van om steeds tegen één persoon aan te zitten praten, maar tijdens een werkvorm komen we tot de mooiste gesprekken.
Onbewust leid ik het kind door het rouwproces. Er is maar één wet' die ik hanteer tijdens de sessies met kinderen: zij zijn de baas en zij bepalen wat er gebeurt en wat er gezegd wordt. Het geeft me elke keer weer voldoening als ik een kind langzaamaan kan gaan loslaten en het veilige gevoel heb dat ze - met behulp van ouder(s)/verzorger(s) - weer op pad kunnen gaan! Kinderen zijn puur en dat heb ik als tekst ook op mijn website staan:
Kinderen ervaren de wereld met al hun zintuigen en hun hele lijf zolang alles nog nieuw en wonderbaarlijk is'. (citaat van Marianne Frederiksson, auteur van o.a. Anna, Hanna en Johanna).
Naast het begeleiden van mensen individueel geef ik ook lezingen, workshops (op scholen, artsen, maatschappelijk werkers, etc.), begeleid ik scholen waar een kind, leerkracht of ouder is overleden en daarnaast begeleid ik ook mensen met een verstandelijke handicap.
Voor meer informatie kan je op mijn website kijken; iedereen is welkom om contact met mij op te nemen.